Enerji bazarı əsas sualı müzakirə edir: Fars körfəzindən əslində nə qədər neft çıxarılır?
Turkustan.az xəbər verir ki, “Fortune” jurnalının məlumatına görə, cavab İranla mövcud hərbi münaqişənin müddətini müəyyən edə bilər.
Tehran Hörmüz boğazının tamamilə bağlı olduğunu və İranın nəzarəti altında olduğunu israr edir. ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsindən əvvəl bu dar su yolundan gündə 20 milyon barelə qədər neft keçirdi. Lakin ABŞ administrasiyası bu iddiaları təkzib edir.
Enerji katibi Kris Rayt “X” platformasında bildirib ki, ABŞ ordusu boğazdan 15 milyon bareldən çox neft və neft məhsullarının çıxarılmasına kömək edib (yeddi günlük orta hesabla təxminən 8 milyon). Boru kəməri ixracı da daxil olmaqla, regiondan ümumi həcm gündə 20 milyon barelə yaxınlaşır.
“Axios”-a danışan ABŞ rəsmilərinə görə, Oman sahili boyunca xüsusi dəhliz vasitəsilə gündə təxminən 10 milyon barel neft daşınır.
“Kölgə” tanker səyahətləri
Keçən ay iki həftəlik Amerika bombardmanları seriyası İranın radar və dəniz nəzarət sistemlərini zəiflədib. Bu, tankerlərə transponderləri söndürülmüş halda gizli gecə səyahətləri etməyə və yükləri istehlakçılara göndərmək üçün digər gəmilərə ötürməyə imkan verdi.
Enerji analitikası şirkəti “Vortexa”-nın baş iqtisadçısı Devid Ve CNBC-də bildirib ki, son bir ayda orta gündəlik ixracat 6 ilə 7 milyon barel arasında olub, zirvələr isə 14 milyona çatıb.
Buna görə də, Hörmüz boğazı tamamilə bağlanmayıb və bazara əhəmiyyətli miqdarda neft axmağa davam edir.
Bu, müharibəni niyə uzadır?
Qlobal bazarda xam neft çatışmazlığı qalsa da və ölkələr kritik dərəcədə aşağı strateji ehtiyatları tükəndirməyə məcbur olsa da, Fars körfəzindən neftin "sızması" qiymətlərin düşməsinin qarşısını alır. Lakin münaqişəni uzadan məhz budur, çünki heç bir tərəf güzəştə getmək üçün heç bir təcili ehtiyac hiss etmir.
“Boğazdan keçən barellər daha uzunmüddətli müharibə ehtimalını artırır və bu, ehtimal ki, 2027-ci ilin sonlarına qədər davam edəcək: neftin əhəmiyyətli miqdarda axması və İranın rejimi dəstəkləmək üçün kifayət qədər qazanc əldə etməsi halında heç bir tərəf təcililik hissi keçirmir", - deyə “Alpine Macro” şirkətinin baş geosiyasi strateqi Dan Alamariu qeyd edir.
Heç bir diplomatik irəliləyiş yoxdur: İran ABŞ üçün qəbuledilməz tələblər irəli sürür və ABŞ prezidenti Donald Tramp tükənmiş sursat ehtiyatları səbəbindən tammiqyaslı quru müharibəsindən qaçınmaqla yanaşı, boğazın nəzarətini rejimdən almağa çalışır və iqtisadi təzyiqə güvənir.
Yeni gərginləşmə təhlükəsi
Analitiklər mövcud vəziyyəti qismən blokada və dövri hərbi gərginliklərlə "idarə olunan pozuntu" vəziyyəti kimi xarakterizə edirlər. Lakin İran iqtisadiyyatı əziyyət çəkməyə davam edir və bu da rejimin sabitliyinə təhlükə yaradır.
Boğaz tamamilə bağlanmadığı üçün Tehranın təsiri zəifləyir və İran rəhbərliyini cavab eskalasiyasına sövq edir. Neft qiymətləri kritik səviyyələrdən yuxarı qalxarsa və ABŞ-da daxili yanacaq qiymətləri aralıq konqres seçkilərindən əvvəl seçicilərin narazılığına səbəb olarsa, vəziyyət kəskin şəkildə pisləşə bilər.
