Düşünürük ki, bəşər tarixi boyunca böyük müharibələr, elmi kəşflər və siyasi böhranlar həmişə insanların ətrafında formalaşıb, lakin bəzən heyvanlar ən kritik dönüş nöqtələrində səhnəyə çıxırlar. Bir göyərçin yüzlərlə əsgəri xilas edir, bir it dünyanın ən çox axtarılan terrorçunun ovlayan komandanın üzvü olur ya da küçədə tapılan it insanlara terapiya qapılarını açır.
Üstəlik bəzi heyvanlar təkcə qəhrəmanlığa deyil, həm də təsadüfən səltənətlərin məhv olunmasına və yaxud müharibələrin başlanmasına səbəb olublar. Bəzən şüurlu təhsillə, bəzən də təsadüf nəticəsində tarixdə iz qoyan bu hadisələrə gəlin diqqətlə nəzər salaq:
1) BİR GÖYƏRÇİNLƏ BAŞLAYAQ: ŞER AMİ OLMASAYDI, BƏLKƏ DƏ YÜZLƏRLƏ ƏSGƏR HEÇ VAXT TAPILMAZDI...
1918-ci ildə ABŞ siqnal korpusu ilə birlikdə ABŞ-dan Fransaya köçürülmüş hərbi poçt göyərçinidir. Birinci Dünya müharibəsinin son bir ilində Qərb cəbhəsində, göyərçin çoxlu uçuşlar edərək xüsusi əhəmiyyətli mesajları çatdırırdı.
1918-ci ildə 500 nəfərlik Amerika batalyonu Birinci Dünya Müharibəsinin ən qanlı cəbhələrindən biri olan Arqon Meşəsində mühasirəyə alındı. Xilasetmə ümidi ilə komandir Uitlsi son çarə olaraq "Şer Ami" adlı daşıyıcı göyərçin göndərdi. Vurulmasına baxmayaraq, gözü kor və az qala kəsilmiş ayağı ilə uçmağa davam edən Şer Ami mesajı uğurla çatdırıb. Bunun sayəsində 194 əsgərin həyatı xilas edildi və Şer Ami illər keçsə də qəhrəman kimi xatırlandı.
2) MEYMUNUN DİŞLƏMƏSİ NƏTİCƏSİNDƏ ÖLƏN PADŞAHI EŞİTMİSİNİZMİ?
Yunanıstan kralı I Aleksandr sarayın bağçasında olarkən bir meymun tərəfindən dişlənmiş və yoluxmuşdur. Bütün müdaxilələrə baxmayaraq, öləndə cəmi 27 yaşında idi və özündən sonra varis qoymadı.
Bu ölüm ölkənin siyasi tarazlığını pozdu, keçmiş kral geri çağırıldı və nəticədə Yunanıstan Yunan-Türk müharibəsinə sürükləndi.
3) ELM TARİXİNİ DƏYİŞDİRƏN DOLLİ LƏQƏBLİ QOYUN
1997-ci ildə təqdim edilən Dolli, yetkin bir hüceyrədən klonlanan ilk məməli heyvan oldu. Kopyalama texnologiyasının sərhədlərini aşan bu uğur bir anda bütün dünyanın diqqətini çəkdi. O, həyatı boyu çoxlu mübahisələrə səbəb olub və 2003-cü ildə səhhətində yaranan problemlərə görə evtanaziya(xəstənin xahişi ilə onun ölümünü hər hansı vasitə yaxud hərəkətlə tezləşdirmə və ya onun həyatının davam etməsinə kömək edən süni tədbirləri dayandırma) edilib.
4) BİR QƏHRƏMAN YORKŞİR TERYER OLA BİLƏRMİ? SMOKY HAQQINDA BİLMƏDİKLƏRİMİZ
1944-cü ildə Yeni Qvineyada bir əsgər tərəfindən tapılan SMOKY cəbhə xəttində xidmət edib və telekommunikasiya xəttinin yaradılmasında mühüm rol oynayıb.O, 70 metrlik ensiz boru vasitəsilə kabelləri daşıyırdı və bununla da əsgərlərin saatlarla hücuma məruz qalma riskini aradan Təyinatdan sonra o, şou ulduzuna çevrildi və terapiya itlərinin qabaqcıllarından biri hesab edildi.
5) FDA-NIN ( QİDA VƏ DƏRMAN İDARƏSİ) BİR AT SAYƏSİNDƏ QURULDUĞUNU DESƏK NECƏ OLAR? BƏLİ BU CİMİN HEKAYƏSİDİR.
Cim adlı bir at difteriyanın müalicəsində istifadə edilən antitoksinlərin istehsalında uzun illər xidmət etmişdir. Lakin sonradan daşıdığı tetanus səbəbindən hazırladığı zərdablarla 13 uşağın ölümünə səbəb olub. Bu faciə bioloji məhsulları tənzimləyən ilk federal qanunlara gətirib çıxardı və nəticədə FDA-nın əsasını qoydu.
6) BİR GÖYƏRÇİN TESLANIN HƏYATINI DƏYİŞDİ: BU SEVGİ KİMİDİR.
Nikola Tesla həyatı boyu insan münasibətlərindən qaçdı, lakin o, göyərçinə sevgi ilə bağlandı. Onun otağına hər gün ağ göyərçin gələrdi və Tesla onunla danışıb ona baxardı. Ölümündən az əvvəl həmin göyərçin sonuncu dəfə Teslaya baş çəkdi və Tesla onun gözlərindən gələn işığın həyatının mənasını tamamladığını söylədi. Həmin andan o, elmi işlərini dayandırdı.
7) KOSMOSA ÇIXAN İLK CANLI: LAYKA
Adi küçə iti olan LAYKA kosmosa gedən ilk canlılardan biri idi. Təəssüf ki, onun qayıtması planlaşdırılmadı(mümkün olmadı). Qısa müddətdə həddindən artıq istidən öldü. Bu kosmik səyahətdə
dönüş nöqtəsi idi. O, bu gün də xatirəsinə ucaldılan heykəllərlə anılır.
8)DONUZ AZ QALA MÜHARİBƏ BAŞLADIRDI
1859-cu ildə San Xuan adasında bir amerikalı fermer öz tarlasında qazıntı aparan donuzu vurdu. Donuz Britaniyanın Hudson Bay şirkətinə məxsus olub və hadisə diplomatik böhrana çevrilib.Hadisə əslində illərdir həllini tapmayan sərhəd probleminin alovlanması idi.
Donuzun kartof yeməsi ilə başlayan hadisə bir neçə həftə ərzində iki ölkə arasında hərbi qarşıdurmaya çevrildi. Hər iki tərəf adaya toplaşdı və müharibənin qarşısını aldı. Nə yaxşı ki, böhranı həll etməyə gələnlər,müharibəsiz kompromis əldə edə bildi. Müharibə zamanı yeganə itki donuzun ölümü idi və bu müharibə ABŞ-IN tarixinə "qansız müharibə" kimi daxil olub.
Tahirə Nur
