Yay aylarının gəlişi ilə süfrələrdə meyvə və tərəvəzlərin çeşidi artır, bununla yanaşı, qida zəhərlənməsi riski də yüksəlir.
Bunun əsas səbəbləri istilik, saxlanma şəraiti, pestisid qalıqları və gigiyena qaydalarına əməl olunmamasıdır.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, yayda ən çox risk daşıyan məhsullar arasında qarpız və yemiş (qovun) xüsusi yer tutur.
Qarpız və qovun isti havada, xüsusilə kəsildikdən sonra çox tez bakteriya toplayır. Açıq havada, gün altında saxlanıldıqda risk daha da artır və bu meyvələrin iç hissəsi mikroblar üçün əlverişli mühitə çevrilir.
Çiyələk və digər giləmeyvələr də tez xarab olan məhsullardandır. Çiyələk torpaq və su ilə təmasda olduğu üçün üzərində mikroblar və parazitlər qala bilər. Yaxşı yuyulmadıqda isə bu bakteriyalar orqanizmə keçə bilər və zəhərlənməyə səbəb ola bilər.
Yarpaqlı göyərtilər də diqqət tələb edir. İspanaq, kahı, cəfəri və şüyüd kimi məhsullarda pestisid qalıqları və torpaq mənşəli bakteriyalar ola bilər. Xüsusilə yaxşı yuyulmadıqda infeksiya riski artır.
Pomidor və xiyar kimi gündəlik istifadə olunan tərəvəzlər də riskdən tam azad deyil. Pomidor və xiyar istixana şəraitində yetişdirildikdə kimyəvi maddə qalıqları və ya çirkli su ilə suvarılma səbəbilə problem yarada bilər. İsti havada tez yumşalması da bakteriya artımını sürətləndirir.
Şaftalı, ərik və gavalı kimi daş meyvələrdə də diqqətli olmaq lazımdır. Şaftalı kimi meyvələrin qabığında pestisid qala bilər və çürümə başladıqda mikroorqanizmlər sürətlə çoxalır.
Zəhərlənmənin əsas səbəblərindən biri meyvələrin düzgün istifadə edilməməsidir. Meyvələrin yuyulmadan yeyilməsi, açıq bazarda gün altında saxlanması, kəsilmiş məhsulların otaq temperaturunda qalması, əllərin və istifadə olunan alətlərin təmiz olmaması bu riski artırır.
Küçə və açıq satış da əlavə təhlükə yaradır. Gün altında qalan məhsulların isinməsi, toz və bakteriya ilə təması, kəsilmiş meyvələrin örtüksüz satılması gigiyena problemlərini daha da artırır. Xüsusilə küçədə satılan kəsilmiş yemiş daha yüksək risk daşıyır.
Zəhərlənmə halları adətən bir neçə saat ərzində özünü göstərir. Qarın ağrısı, ürəkbulanma, qusma, ishal, halsızlıq və bəzən qızdırma kimi əlamətlər ortaya çıxa bilər. Uşaqlarda və yaşlılarda bu vəziyyət daha ağır keçə bilər.
Qeyd edək ki, yay meyvə və tərəvəzləri sağlamlıq üçün faydalıdır, amma düzgün seçilmədikdə və gigiyenaya əməl olunmadıqda ciddi risk yarada bilər.
Ən vacib qayda kəsilmiş meyvələrdən uzaq durmaq, göyərtiləri diqqətlə yumaq, açıq havada uzun müddət qalan məhsulları almamaq və şübhəli görünüşlü meyvələri istifadə etməməkdir.
