Böyük güclərin yeni xəritəsi: Bakı əsas açar nöqtəyə çevrilir
“İrəvanda parlament seçkilərinin müzakirə olunduğu bir vaxtda Ermənistan ətrafında regionu kökündən dəyişdirə biləcək mühüm proseslər gedir”.
Turkustan.az xəbər verir ki, bu barədə step1.am nəşri yazır.
Bildirilir ki, ABŞ prezidenti Donald Tramp bu həftə sonu Avropada İranla müqavilə imzalanacağını anons etdi. O, İranın Ali Liderinin müqaviləni artıq təsdiqlədiyini, lakin onun təfərrüatlarının hələ açıqlanmadığını qeyd edib.Tramp həmçinin müqaviləni ərəb ölkələri və Ərdoğanla müzakirə etdiyini deyib. tdi.İran nə rəsmi olaraq sülhə hazır olduğunu təsdiqləyib, nə də inkar edib. Lakin müqavilənin imzalanması ehtimalı bütün regionu dəyişə bilər ki, bu da ilk növbədə Ermənistana təsir edəcək.
Nəşr bunu belə izah edir: “ABŞ və İranın sərhədləri yoxdur. 2025-ci ilin avqustunda imzalanan "Tramp Yolu" müqaviləsi ABŞ və İran arasında yeganə fiziki sərhəd ola bilər. Bu, Ermənistan üçün çox şey dəyişir və Rusiyanın bir aydır ki, Ermənistanın KTMT və AİB-lə bağlı mövqeyini netləşdirməsi israrı təsadüfi deyil. Moskvanı həll yolları axtarmağa məcbur edən Ermənistanın Aİ-yə hipotetik qoşulması deyil, İran-Amerika "sərhədinin" Ermənistan ərazisində yerləşdirilməsi ehtimalıdır. Moskva ABŞ-İran sərhədinin AİB ilə uyğunsuz olduğunu başa düşür və regiondan çıxmaq üçün yollar hazırlayır”.
Erməni nəşrinə görə, bir çox ekspertlər Moskvanın Ermənistan seçkilərindən əvvəl niyə birdən-birə ixracından imtinasının və ya AİB-dən çıxmaq üçün referendum tələb etməsinin əsl səbəbini başa düşə bilmirlər: “Lakin məsələyə İran-Amerika "sülhü" kontekstində baxsaq, Rusiyanın regionda artıq oyunçuya çevrildiyi aydın olur. ABŞ və İran arasında sülh müqaviləsinin imzalanıb-imzalanmayacağını dəqiq demək çətindir, lakin Ermənistanda və regionda proseslər çoxdan belə bir sülh nəzərə alınmaqla planlaşdırılıb. Xüsusilə, Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan ayrıca danışıqlar aparır, artıq Ermənistanı və sözdə TRIP-i öz planlarına daxil etmirlər. Sızdırılmış hesabatda iddia edilir ki, İsrail İranla sərhəddə, Azərbaycanda hərbi bazalar yerləşdirib. Amerikalılar Ermənistanda İranla sərhədi "açmağa" hazırlaşırlar və bu sərhədin nəzarətini TRIP vasitəsilə ABŞ-a ötürən bir müqavilə imzalayıblar.Bu proseslər geri çevrilə bilər və bu ssenariyə qarşı çıxanlar mütləq təxribatlara cəhd edəcəklər”.
Ermənistan mediasında yayılan bu iddialar bir daha göstərir ki, regionda gedən proseslər çox vaxt real faktlardan daha çox siyasi narrativlər üzərində qurulur. ABŞ və İran arasında mümkün razılaşma, hətta “sərhəd” anlayışının Ermənistan üzərindən keçəcəyi kimi tezislər daha çox sensasiya xarakteri daşıyır.
ABŞ prezidenti tərəfindən səsləndirilən açıqlamalar, şübhəsiz ki, diqqətçəkicidir. Lakin bu, avtomatik olaraq regionda radikal dəyişikliklərin baş verəcəyi anlamına gəlmir. ABŞ–İran münasibətləri tarixən mürəkkəb və ziddiyyətli olub və bu iki ölkə arasında “sərhəd” kimi təqdim edilən konsepsiya siyasi ritorikadan o tərəfə keçmir. Əslində, bu cür iddiaların Ermənistan daxilində yayılması daxili auditoriyaya hesablanmış psixoloji və siyasi alət kimi görünür.
Digər mühüm məqam Rusiyanın mövqeyi ilə bağlıdır. Moskvanın Ermənistanın KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqındakı gələcəyi ilə bağlı daha sərt mövqe tutması reallıqdır. Lakin bunu ABŞ–İran yaxınlaşması ilə izah etmək sadəlövh yanaşmadır. Rusiya üçün əsas risk Ermənistanın Qərbə doğru sürətli inteqrasiyasıdır, yoxsa qeyri-real “Amerika–İran sərhədi” deyil.
Bunun fonunda Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan arasında formalaşan regional əməkdaşlıq platforması daha real və təsirli proses kimi çıxış edir. Bu üçlük artıq konkret layihələr üzərində işləyir və regionun iqtisadi-logistika xəritəsini dəyişir. Ermənistanın bu proseslərdən kənarda qalması isə onun geosiyasi manevr imkanlarını daraldır.
/Musavat.com
