Bəzi insanların ömür yolu tutduqları vəzifələrlə deyil, yaşatdıqları mənəvi dəyərlərlə ölçülür. Onlar hansı sahədə çalışırlarsa-çalışsınlar, gördükləri işə öz xarakterlərini, duyğularını və dünyagörüşlərini gətirirlər. Professor Mahirə Hüseynova da belə ziyalılardandır. Onun həyat və fəaliyyətində alimlik, şairlik, müəllimlik və ictimai fəallıq bir-birini tamamlayır. Bu müxtəlif istiqamətlərin mərkəzində isə sözə, insana və Vətənə bağlılıq dayanır. Mahirə xanımın həyat yolu müəllimlikdən başlayıb. 1984-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra pedaqoji fəaliyyətə başlayıb. Sonralar elmi axtarışları onu filologiya elmləri doktoru, professor səviyyəsinə yüksəldib. Lakin qazandığı elmi adlar və rəhbər vəzifələr onun müəllimlikdən gələn mənəvi bağlılığını dəyişməyib. 2003-cü ildə “İlin nümunəvi müəllimi” müsabiqəsinin qalibi seçilməsi, 2021-ci ildə “Əməkdar müəllim” fəxri adına layiq görülməsi də bu fəaliyyətə verilən qiymətdir.
Mahirə Nağıqızının elmi araşdırmalarının əsas istiqamətlərini Azərbaycan dilinin tarixi və müasir inkişafı, dialektologiya, türkologiya, folklor və xalq yaradıcılığının dil xüsusiyyətləri təşkil edir. Xüsusilə XIX–XX əsr Qərbi Azərbaycan aşıq və el şairlərinin yaradıcılığının dil və üslub xüsusiyyətlərini araşdırması onun elmi fəaliyyətində mühüm yer tutur. Bu tədqiqatlar xalqın yaddaşında yaşayan söz xəzinəsinin, aşıq sənətinin və milli-mədəni irsin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Çünki xalqın tarixi yalnız salnamələrdə deyil, onun sazında, bayatısında, el nəğməsində və danışıq dilində də yaşayır.
Alim Mahirə Hüseynovanı şairə Mahirə Nağıqızından ayırmaq mümkün deyil. Onun poeziyası elmi düşüncənin soyuqluğundan uzaq, duyğuların səmimi ifadəsinə söykənir. Ana sevgisi, doğma ocaq, uşaqlıq xatirələri, Vətən və yurd həsrəti şeirlərinin əsas mövzularındandır. “Mənim anam”, “Su at dalımca, ana”, “Yaşadacaq anam məni”, “Ana kəndim Xalxalım”, “Analı dünyam” kimi kitabları onun poetik dünyasının mənəvi qaynaqlarını aydın göstərir. Bu yaradıcılıqda ana obrazı yalnız ailə doğmalığının deyil, insanın mənəvi başlanğıcının, mərhəmətin və sədaqətin rəmzidir.
Şairənin Vətən duyğusu da məhz bu doğmalıqdan güc alır. Onun üçün Vətən yalnız coğrafi məkan deyil, uşaqlıq xatirələri, ata-baba ocağı, ana laylası və xalqın yaddaşında qorunan dəyərlərdir. Xalq danışığından, folklordan və el deyimlərindən gələn ifadələr şeirlərinə təbiilik, səmimiyyət və özünəməxsus ahəng verir. Şeirlərinin mahnıya çevrilməsi, aşıqların repertuarında səslənməsi isə bu poetik sözün oxucu və dinləyici ilə canlı ünsiyyət qurduğunu göstərir. Nəsr yaradıcılığında da insan münasibətləri, xalqın məişəti və mənəvi dəyərlər əsas yer tutur.
Mahirə Nağıqızının yaradıcılığında Qərbi Azərbaycan mövzusu xüsusi həssaslıqla işlənir. O, Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin üzvü, Dərələyəz mahalının Keşkənd rayonu üzrə icma sədri kimi ictimai fəaliyyət göstərir. Bu mövzu onun üçün sadəcə ictimai fəaliyyət istiqaməti deyil, elmi və bədii yaradıcılığının da mühüm mənəvi qaynağıdır. Qərbi Azərbaycan aşıq və el şairlərinin irsini araşdırması, bölgənin folklor və dil xüsusiyyətlərinə müraciət etməsi tarixi yaddaşın elmi əsaslarla qorunmasına xidmət edir.
İcmanın tədbirlərində və maarifləndirici görüşlərində iştirakı zamanı Mahirə xanım xüsusilə gənclərin tarixi yaddaşının formalaşmasına, doğma yurdların adlarının, mədəni irsinin və ənənələrinin öyrənilməsinə diqqət çəkir. Onun yanaşmasında yurd yaddaşı keçmişin xatirəsi ilə məhdudlaşmır; bu yaddaşın gələcək nəsillərə ötürülməsi də milli məsuliyyətin tərkib hissəsidir.
Mahirə xanımın həyatında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin xüsusi yeri var. O, bu universitetin məzunu, müəllimi, Müasir Azərbaycan dili kafedrasının müdiri, Filologiya fakültəsinin dekanı olub. 2021-ci ildən isə beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektor vəzifəsində çalışır. Bu yol onun universitet həyatını müxtəlif səviyyələrdə tanıdığını, tədris prosesindən elmi təşkilatçılığa və ali məktəb idarəçiliyinə qədər geniş təcrübə qazandığını göstərir.
Onun pedaqoji portretində xüsusi qeyd olunmalı cəhətlərdən biri tələbələrə münasibətidir. Mahirə xanım üçün müəllimlik yalnız bilik ötürmək deyil, gəncin şəxsiyyət kimi formalaşmasına dəstək olmaqdır. Tələbənin qayğısını dinləmək, çətinliyini anlamaq, ona inam aşılamaq – bunlar müəllim əməyinin dərsliklərdə yazılmayan, amma insan yaddaşında uzun müddət yaşayan tərəfləridir. Onun tələbələrə ana qayğısını xatırladan həssas münasibəti də bu insani yanaşmanın ifadəsidir. Çünki müəllimin böyüklüyü yalnız öyrətdiyi biliklə deyil, yetişdirdiyi insanların həyatında qoyduğu izlə müəyyənləşir.
Mahirə Nağıqızının ictimai fəaliyyətində Milli Məclis yanında Toponimiya Komissiyasının üzvü kimi fəaliyyəti də mühüm yer tutur. Toponimlər xalqın tarixini, dilini, məskunlaşma coğrafiyasını və mədəni yaddaşını yaşadan mənəvi xəzinədir. Xüsusilə Qərbi Azərbaycanla bağlı tarixi yer adlarının araşdırılması və qorunması bu baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Çünki bir kəndin, dağın, çayın adı bəzən bütöv bir nəslin tarixini özündə yaşadır.
Mahirə Hüseynovanın elmi və pedaqoji əməyinə verilən qiymət onun zəngin fəaliyyət yolunu təsdiqləyir. Filologiya elmləri doktoru, professor, Prezident təqaüdçüsü, Əməkdar müəllim və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olan Mahirə Nağıqızı müxtəlif mükafat və təltiflərə layiq görülüb. Ancaq onun şəxsiyyətini bu adların sadalanması ilə tam ifadə etmək mümkün deyil. Əsas olan həmin nailiyyətlərin arxasında dayanan zəhmət, elmi axtarış, yaradıcı duyğu və insanlara münasibətdir.
Mahirə Nağıqızının ömür yolunu səciyyələndirən başlıca xüsusiyyət bu sahələrin hamısında eyni mənəvi xəttə sadiq qalmasıdır. Alim kimi sözün kökünü araşdırır, şairə kimi onun ruhunu duyur, müəllim kimi biliyini gənc nəslə ötürür, ictimai xadim kimi milli yaddaşın qorunmasına töhfə verir. Onun şəxsiyyətində bu istiqamətlər ayrı-ayrı fəaliyyət sahələri deyil, vahid mənəvi missiyanın ifadəsidir.
Bəlkə də insan ömrünün ən gözəl mənası elə budur: yaşadığın illəri yalnız özün üçün deyil, başqalarının həyatına işıq salmaq üçün sərf etmək. Mahirə Nağıqızının sözündə ana sevgisi, elmi fəaliyyətində milli yaddaş, müəllimliyində insan qayğısı, ictimai mövqeyində isə Vətənə bağlılıq yaşayır. Bu dəyərlərin bir ömürdə qovuşması onun şəxsiyyətini fərqləndirən əsas cəhətdir. Sözə ömür vermək, insan yetişdirmək və yaddaşı qorumaq – Mahirə Nağıqızının həyat yolunun əsas məzmunu da məhz budur.
Bu gün Mahirə xanımın doğum günüdür. Bu əlamətdar gündə ona möhkəm cansağlığı, uzun və mənalı ömür, yaradıcılıq tükənməzliyi, elmi və pedaqoji fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayıram. Qoy qələmindən ana sevgisi, Vətən məhəbbəti və insan duyğularının ən gözəl ifadəsi olan misralar heç vaxt əskik olmasın. Tələbələrinin sevgisi, doğmalarının qayğısı, xalqımızın ehtiramı daim onu müşayiət etsin. Yeni yaşınız mübarək, dəyərli Mahirə xanım! Sözünüz həmişə yaşasın, ömrünüz yazdığınız ən gözəl şeirlər qədər mənalı və işıqlı olsun!
Ayxan Sultanzadə
