Bu gün qlobal iqtisadiyyat dedikdə ilk ağla gələn valyutalar ABŞ dolları, avro və Böyük Britaniya funtu olur. Beynəlxalq ticarətin böyük hissəsi dollarla aparılır, avro dünya ehtiyat valyutaları sırasında ikinci yerdədir, funt sterlinq isə əsrlərdir qlobal maliyyə sistemində mühüm rol oynayır.
Amma maraqlıdır ki, nominal dəyərinə görə dünyanın ən bahalı pul vahidləri siyahısında nə dollar, nə də avro birincidir. Əksinə, siyahıya əsasən Körfəz ölkələrinin valyutaları liderlik edir. Bunun əsas səbəbi isə həmin ölkələrin enerji resurslarından əldə etdiyi nəhəng gəlirlər, aşağı inflyasiya, sərt monetar siyasət və dollarla sabit məzənnə modelidir.
Modern.az 2026-cı ilin beynəlxalq maliyyə bazarlarındakı vəziyyətinə əsasən dünyanın ən dəyərli valyutalarını araşdırıb.
Dünyanın ən dəyərli 10 valyutasını təqdim edirik:
Küveyt dinarı – dəyişməyən lider
Hazırda 1 Küveyt dinarı təxminən 3,25 ABŞ dollarına bərabərdir. Bu göstərici uzun illərdir dəyişmir və Küveyt dinarı dünyanın ən bahalı valyutası olaraq qalır.
Ekspertlər hesab edir ki, bunun əsas səbəbi Küveytin nəhəng neft gəlirləri və yüksək valyuta ehtiyatlarıdır. Ölkənin dövlət investisiya fondu yüz milyardlarla dollarlıq aktivlərə sahibdir. Əhali sayının az olması və böyük ixrac gəlirləri də valyutanın sabitliyinə təsir edir.
Bəhreyn və Oman – Körfəzin maliyyə dayaqları
Siyahıda ikinci və üçüncü yerləri Bəhreyn dinarı və Oman rialı tutur. Hazırda 1 Bəhreyn dinarı təxminən 2,65 dollar, 1 Oman rialı isə 2,60 dollar civarındadır.
Bəhreyn uzun illərdir Yaxın Şərqin bank və maliyyə mərkəzlərindən biri sayılır. Oman isə neft gəlirlərindən əlavə logistika və dəniz ticarəti sahəsinə ciddi yatırım edir. Hər iki ölkə valyutalarını dollara sabit bağlayaraq riskləri minimum səviyyədə saxlamağa çalışır.
İordaniya – neftsiz yüksək məzənnə modeli
Siyahının ən maraqlı ölkələrindən biri İordaniyadır. Çünki ölkənin böyük enerji ehtiyatları yoxdur. Buna baxmayaraq, İordaniya dinarı dünyanın ən güclü valyutalarından biri olaraq qalır.
Hazırda 1 İordaniya dinarı təxminən 1,41 ABŞ dollarına bərabərdir. Analitiklər bunu ölkənin uzun illərdir tətbiq etdiyi sərt bank və maliyyə siyasəti ilə əlaqələndirirlər.
Funt sterlinq yenə ilk beşlikdədir
Britaniya funtu sterlinqi hazırda təxminən 1,33 dollar səviyyəsində dəyişir. Breksitdən sonra müəyyən iqtisadi çətinliklər yaşansa da, London hələ də dünyanın ən böyük maliyyə mərkəzlərindən biri hesab olunur.
Funt sterlinq həm də dünyanın ən qədim dövriyyədə olan valyutalarından biridir və qlobal investorlara görə etibarlı aktivlər sırasında qalır.
Ofşor iqtisadiyyatların güclü valyutaları
Cəbəllütariq funtu və Kayman adaları dolları da siyahıda yer alır. Bu bölgələr beynəlxalq maliyyə və ofşor xidmətlər bazarında mühüm rol oynayır.
Kayman adalarında minlərlə beynəlxalq şirkət və investisiya fondu qeydiyyatdan keçib. Bu isə yerli valyutanın yüksək məzənnəsini qorumağa imkan verir.
İsveçrə frankı – “təhlükəsiz liman”
İsveçrə frankı uzun illərdir qlobal iqtisadi böhranlar zamanı investorların ən çox üz tutduğu valyutalardan biridir.
2026-cı ildə də dünya bazarlarında geosiyasi risklərin artması – xüsusilə Rusiya-Qərb qarşıdurması, Yaxın Şərqdə gərginlik və enerji bazarındakı qeyri-müəyyənlik frankın mövqeyini gücləndirib.
İnvestorlar risk artdıqca aktivlərini ənənəvi olaraq İsveçrə frankına yönəldirlər.
Dollar niyə birinci deyil?
ABŞ dolları beynəlxalq iqtisadiyyatın əsas sütunu hesab olunsa da, nominal dəyərinə görə dünyanın ən bahalı valyutası deyil. Bunun əsas səbəbi ABŞ iqtisadiyyatının daha böyük və çevik maliyyə sistemi üzərində qurulmasıdır.
Dünya Mərkəzi Banklarının əsas ehtiyat valyutası yenə dollardır. Beynəlxalq enerji ticarətinin böyük hissəsi də məhz dollarla aparılır. Buna görə də ekspertlər dolların “ən bahalı yox, ən təsirli valyuta” olduğunu bildirirlər.
Analitiklərin fikrincə, yaxın illərdə də Körfəz ölkələrinin valyutaları yüksək mövqelərini qoruyacaq. Çünki enerji gəlirləri, aşağı dövlət borcu və sərt maliyyə siyasəti həmin ölkələrə valyuta sabitliyini saxlamağa imkan verir.
