Ceyhun Məmmədov,
Milli Məclisin deputatı
Biz təmiz şəhər istəyirik. Təmiz küçələr, səliqəli binalar, təmiz ictimai nəqliyyat, zibilsiz parklar, sahili tullantılardan uzaq dəniz arzulayırıq. Amma çox vaxt bir şeyi unuduruq: təmizlik yalnız başqalarından gözlənilən bir xidmət deyil, hər birimizin gündəlik davranışıdır.
Avtobusa və ya metroya minəndə oturacağın təmiz olmasını istəyirik. Küçələrin səliqəli qalmasını istəyirik. Dənizə gedəndə təmiz sahil görmək istəyirik. Blokumuza daxil olanda pilləkənlərin, dəhlizlərin və liftlərin təmiz olmasını gözləyirik. Amma bəzən əlimizdəki kağızı, salfeti və ya plastik qabı yerə atır, küçədən gətirdiyimiz palçığı və tozu ümumi məkanlara daşıyır, dəniz sahilində istifadə etdiyimiz əşyaları arxamızda qoyub gedirik.
Bəzən isə daha paradoksal davranırıq: öz evimizi, həyətimizi və qapımızın qarşısını təmizləyirik, amma yığdığımız zibilləri başqasının qapısına, həyətinə və ya ümumi əraziyə atırıq. Yəni öz məkanımız təmiz olsun deyə, çirki başqasının məkanına ötürürük.
Sonra isə soruşuruq: “Niyə hər yer çirklidir?”
Əslində problem yalnız zibildə deyil. Problem münasibətdədir.
Biz çox vaxt təmizliyi özümüzdən əvvəl başqasının vəzifəsi hesab edirik. “Xadimə təmizləyər”, “bələdiyyə yığışdırar”, “kimsə gəlib götürər” düşüncəsi formalaşır. Halbuki ictimai məkan hamımızındır. Təmiz şəhəri yalnız təmizlik işçiləri yaratmır. Təmiz şəhəri milyonlarla insanın gündəlik davranışı yaradır.
Bir kağız parçasını yerə atmamaq kiçik hərəkət kimi görünə bilər. Amma minlərlə insan eyni məsuliyyətlə davransa, şəhər dəyişər. Əksinə, hər kəs “mənim atdığım bir zibil nə edəcək ki?” desə, həmin kiçik zibillər böyük bir problemə çevrilər.
Təmizlik mədəniyyəti insanın evindən başlayır, amma evin qapısında bitmir. İnsan öz evini necə qoruyursa, yaşadığı binaya, küçəyə, parka, ictimai nəqliyyata və təbiətə də eyni məsuliyyətlə yanaşmalıdır. Öz qapısını süpürüb zibili qonşunun qapısına tökmək təmizlik deyil. Bu, sadəcə problemi özündən uzaqlaşdırmaqdır.
Amma təmizlik yalnız fiziki məkanla məhdudlaşmır. İnsanın mənəvi təmizliyi də ən az küçələrin təmizliyi qədər vacibdir.
İnsan ətrafındakı zibilləri görüb narahat ola bilər, amma öz daxilində topladığı kinə, paxıllığa, yalana, hörmətsizliyə və başqasının haqqına biganəliyə eyni həssaslıqla yanaşmaya bilər.
Küçəyə zibil atan insan ətraf mühiti çirkləndirir. Başqasının haqqını tapdalayan, insanları alçaldan, yalan danışan, böhtan atan və bilərəkdən kiməsə zərər verən insan isə cəmiyyətin mənəvi mühitini çirkləndirir.
Bəzən insan evini hər gün təmizləyir, avtomobilini yuyur, geyiminin səliqəsinə diqqət edir. Amma dilindən çıxan bir sözün başqa bir insanın qəlbini yaralaya biləcəyini düşünmür. Halbuki mənəvi çirk də cəmiyyət üçün ciddi bir yükdür.
Mənəvi təmizlik başqasının haqqına hörmət etməkdir. Kiminsə uğuruna paxıllıq etməmək, insanları alçaltmamaq, yalanla kiməsə zərər verməmək, verilən sözə əməl etmək, ehtiyacı olana əl uzatmaq və vicdan qarşısında dürüst olmaqdır.
Biz uşaqlara zibili yerə atmamağı öyrətdiyimiz kimi, başqasını incitməməyi, haqqına girməməyi, yalan danışmamağı və insanlara hörmət etməyi də öyrətməliyik.
Çünki təmiz cəmiyyət yalnız təmiz küçələrdən ibarət deyil. Təmiz cəmiyyətin həm küçələri, həm də vicdanı təmiz olmalıdır.
Bəlkə də hər birimiz özümüzə iki sual verməliyik:
“Mən yaşadığım məkanı nə qədər təmiz saxlayıram?”
Və daha vacibi:
“Mən yaşadığım cəmiyyəti öz davranışlarımla nə qədər təmiz saxlayıram?”
Təmizlik zibil qutusunun qarşısında bitmir. Təmizlik insanın öz daxilində başlayır.
Əllərimizi yumaq bizi fiziki olaraq təmizləyir. Amma vicdanımızı, niyyətimizi və davranışlarımızı təmiz saxlamaq bizi mənəvi olaraq saflaşdırır.
Ona görə də gəlin yalnız təmiz küçələr, təmiz binalar, təmiz ictimai nəqliyyat və təmiz sahillər tələb etməyək. Təmiz düşüncə, təmiz niyyət, təmiz söz və təmiz davranış da tələb edək.
Çünki şəhərin təmizliyi gözümüzə, mənəvi təmizlik isə cəmiyyətin gələcəyinə təsir edir.
Təmiz şəhər istəyiriksə, təmiz davranışdan başlayaq. Təmiz cəmiyyət istəyiriksə, özümüzdən başlayaq. Öz qapımızı süpürüb zibili qonşunun qapısına tökməyək.
