Son illərdə qulaqlıq istifadəçilərinin sayı kəskin şəkildə artıb.
Artıq küçədə, metroda, universitetdə, iş yerlərində və hətta evdə insanlar saatlarla qulaqlıqla vaxt keçirir. Musiqi dinləmək əvvəlcə sadə vərdiş hesab olunsa da, mütəxəssislər bunun insan davranışına, psixologiyasına və gündəlik ünsiyyətinə təsir göstərə biləcəyini deyirlər.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, insan beyni uzun müddət xarici səslərdən ayrıldıqda ətraf mühitlə əlaqəsi zəifləyə bilir.
Xüsusilə “noise cancelling” funksiyalı qulaqlıqlar insanı real səs mühitindən ayıraraq daha qapalı bir psixoloji vəziyyət yarada bilir.
Bir çox insan artıq küçədə gedərkən, ictimai nəqliyyatda və ya kafedə ətrafı müşahidə etmək əvəzinə öz “rəqəmsal dünyasına” daxil olur.
Psixoloqlar bildirirlər ki, qulaqlıq insan üçün bəzən emosional sığınacaq rolunu oynayır. İnsan stresli, yorğun və ya narahat olduqda musiqi vasitəsilə emosional vəziyyətini dəyişməyə çalışır.
Bu isə zamanla səssizliyə qarşı dözümsüzlük yarada bilir. Bəzi insanlar qulaqlıqsız qalanda narahatlıq hiss etdiyini, avtomatik şəkildə telefon açıb musiqi qoşduğunu deyir.
Araşdırmalarda diqqət çəkən digər məqam isə sosial davranışlarla bağlıdır. Qulaqlıq istifadə edən insanlar ictimai mühitdə daha az ünsiyyət qurur.
Əvvəllər avtobusda və ya gözləmə yerlərində insanlar daha çox söhbət etdiyi halda, indi çoxu özünü musiqi və videolarla ətrafdan təcrid edir. Bu vəziyyət xüsusilə gənclər arasında canlı ünsiyyətin azalması ilə əlaqələndirilir.
Mütəxəssislər uzun müddət yüksək səsli istifadənin yalnız psixoloji yox, fiziki təsirləri olduğunu da vurğulayırlar. Saatlarla yüksək səsdə musiqi dinləmək:
* eşitmə zəifləməsi,
* qulaq küyü,
* baş ağrısı,
* yorğunluq,
* yuxu problemləri yarada bilər.
Bəzi tədqiqatlarda isə daim qulaqcıq istifadəsinin diqqət toplama qabiliyyətinə təsir göstərə biləcəyi qeyd olunur. İnsan beyni davamlı fon səsinə öyrəşdiyi üçün sakit mühitdə diqqəti toplamaq çətinləşə bilir.
Maraqlıdır, bir çox insan artıq qulaqlıq təkcə musiqi üçün yox, sosial “siqnal” kimi də istifadə edir.
Bəziləri qulaqlıq taxaraq:
* söhbətdən yayınır,
* insanlarla ünsiyyət qurmaq istəmədiyini göstərir,
* öz şəxsi məkanını qorumağa çalışır.
Bu isə qulaqlığın texnologiyadan daha çox davranış alətinə çevrildiyini göstərir.Mütəxəssislər hesab edir ki, əsas problem qulaqlığın özü yox, istifadənin həddindən artıq olmasıdır.
Gün ərzində müəyyən vaxt səssiz qalmaq, ətraf səsləri dinləmək və real ünsiyyətə daha çox vaxt ayırmaq insan psixologiyası üçün daha faydalı hesab olunur.
