Elmin ən böyük sirrlərindən biri ilk molekulların Yer kürəsində necə ortaya çıxmasıdır.
“Cebheinfo.az” xəbər veir ki, "RNT Dünyası" fərziyyəsi ribonuklein turşusunun (RNT) həyatın mənşəyində əsas rol oynadığını irəli sürür.
Yaponiya və Amerika biokimyaçılarının yeni təcrübələri bu fikri dəstəkləyir ki, RNT planetin yaranmasından cəmi 200 milyon il sonra təbii şəkildə əmələ gələ bilərdi.
"RNT dünyası" nədir?
RNT DNT-nin daha sadə bir qohumudur. O, üç vacib funksiyanı yerinə yetirir: genetik məlumat daşımaq (mRNT), zülal sintezi üçün ribosomlar qurmaq (rRNT) və zülalları birbaşa yığmaq (tRNT). Nisbi sadəliyinə görə RNT ilk özünü çoxaldan molekul üçün namizəd hesab olunur.
"RNT dünyası" ssenarisində erkən təkhüceyrəli orqanizmlər genləri saxlamaq və kopyalamaq üçün DNT əvəzinə RNT-dən istifadə edirdilər. Problem RNT-nin kimyəvi reaksiyaların xaosundan necə yaranması idi - təsadüfi əmələ gəlmə ehtimalı əhəmiyyətsiz görünürdü.
Laboratoriya təcrübələri nə göstərir?
Tohoku Universiteti (Yaponiya) və Tətbiqi Molekulyar Təkamül Fondundan (Florida) Yuta Hirakavanın rəhbərlik etdiyi bir qrup yeraltı hidrotermal dəliklərin yaxınlığında erkən Yer kürəsindəki şəraiti simulyasiya edən bir təcrübə aparıb.
Alimlər RNT-nin "tərkib hissələrini" qarışdırıblar: beş karbonlu şəkər ribozası, fosfatlar, dörd nukleobaz (adenin, quanin, sitozin və urasil), boratlar (dəniz suyunda geniş yayılmış) və bazalt əlavə etdilər. Qarışıq qızdırılıb və qurudulub, beləliklə, RNT əmələ gəlib.
Əsas sürpriz odur ki, boratlar prosesə mane olmaq əvəzinə, əslində kömək etdi. Onlar Fasiləsiz Sintez Modelində (DSM) vacib addımlar olan fosfatların əmələ gəlməsini asanlaşdırıb.
Bu, reaksiyaya birbaşa insan müdaxiləsi olmadan laboratoriyada RNT-nin istehsal edildiyi ilk haldır.
Bu hipotez OSIRIS-REx missiyasının məlumatları ilə dəstəklənir. Belə ki, riboza da daxil olmaqla, RNT-nin bütün komponentləri Bennu asteroidindən götürülmüş nümunələrdə tapılıb.
Hirakava və həmkarları 4,3 milyard il əvvəl 500 km diametrli protoplanetin (Vesta kimi) təsirinin bu maddələri Yerə gətirdiyini irəli sürürlər. Bu, zamanla planetin əmələ gəlməsindən 200 milyon il sonra və həyatın ən erkən izlərindən 200 milyon il əvvəllə üs-üstə düşür. Sirkonlardakı karbon izotopları 4,1 milyard il əvvələ aiddir.
Oxşar təsirlər boratların tapıldığı Marsda da baş verib.
Əgər RNT tez və təbii şəkildə yaranıbsa, bu, ilk orqanizmlərə gedən yolu sürətləndirir. RNT həyat deyil, lakin demək olar ki, bütün məlum biologiyanın əsasını təşkil edir.
Yeni təcrübələr göstərib ki, RNT erkən Yer kürəsində boratların iştirakı ilə təbii şəkildə əmələ gələ bilərdi. Bu komponentlər təxminən 4,3 milyard il əvvəl Bennu kimi asteroidlər tərəfindən çatdırılıb. Bu, ilk hüceyrələrə körpü kimi "RNT dünyası" hipotezini gücləndirir və həyatın nisbətən tez ortaya çıxa biləcəyini izah edir. Alimlər deyirlər ki, bu kəşf elm dünyasını təkcə Yer kürəsində deyil, həm də bəlkə də Marsda həyatın mənşəyini anlamağa daha da yaxınlaşdırıb.
