İran mərhum Ali Rəhbəri Ayətullah Xamenei ilə sayı milyonlarla iştirakçı ilə ölçüləcək izdihamlı vida mərasimi keçirilir.
Ən azı son 100 ildə kütləviliyi ilə seçilən bir neçə vida və dəfn mərasimləri olub.
Turkustan.az Ginnesin Rekordlar Kitabı və tarixi qeydlərə əsasən, onların ən izdihamlılarını təqdim edir:
İosif Stalin (SSRİ, 1953) – 2-5 milyon nəfər
Siyahımızın başlanğıcı sovet liderinin Moskvadakı dəfni ilə qoyulur. Ölkənin hər yerindən paytaxta axın edən milyonla şəxs SSRİ paytaxtının küçələrini tamamilə iflic etmişdi. Təhlükəsizlik tədbirlərinin zəifliyi və idarəolunmazlıq ucbatından Trubnaya meydanında yaranan dəhşətli basırıqda yüzlərlə (bəzi təxminlərə görə 2 mindən çox) insan ayaqlar altında qalmışdı.
Viktor Hüqo (Fransa, 1885) – 2 milyon nəfər
Dünya ədəbiyyatının nəhənglərindən olan Viktor Hüqonun vəfatı Fransada milli matəmə çevrildi. Onun cənazəsi kasıbların arabasında, öz vəsiyyətinə uyğun olaraq daşındı, lakin arxasınca gedən kütlə möhtəşəm idi. Zəfər Tağından Panteona qədər uzanan yolu dolduran 2 milyondan çox parisli təkcə bir yazıçını deyil, həm də Fransa respublikaçılığının simvolunu son mənzilə yola salırdı.
Camal Əbdül Nasir (Misir, 1970) – 3 milyon nəfər
Misir Prezidenti və Ərəb dünyasının xarizmatik lideri olan Nasirin qəfil infarktdan ölümü bütün Yaxın Şərqi sarsıtdı. Qahirədə keçirilən dəfndə emosiyalar o qədər pik həddə idi ki, hətta mərasimə qatılan digər ərəb ölkələrinin rəhbərləri izdihamın təzyiqindən qorunmaq üçün ərazidən uzaqlaşmalı olmuşdular. İnsanlar göz yaşları içində kilometrlərlə yolu piyada addımlayırdılar.
Ayrton Senna (Braziliya, 1994) – 3 milyon nəfər
“Formula 1” pilotu Ayrton Sennanın San-Marino Qran-prisindəki qəzada ölümü Braziliyanı yasa boğdu. Ölkədə 3 günlük rəsmi matəm elan edildi. Onun cənazəsi doğma şəhəri San-Pauluya gətirilərkən küçələrə tökülən 3 milyona yaxın insan hərbi helikopterlər və fəxri qarovulun müşayiəti ilə öz milli qəhrəmanlarına vida etdi. Bu, idman tarixinə keçən ən kütləvi matəmdir.
İndira Qandi (Hindistan, 1984) – 3.5 milyon nəfər
Öz mühafizəçiləri tərəfindən sui-qəsdə qurban gedən Hindistanın yeganə qadın Baş naziri İndira Qandinin dəfni ölkədəki gərgin siyasi mühitdə baş tutdu. Dehlidə onun bədəninin yandırılması (kremasiya) mərasimini canlı izləmək üçün milyonlarla insan toplaşmışdı. Mərasim dünyanın aparıcı televiziya kanalları vasitəsilə də milyonlara birbaşa yayımlanırdı.
Ümmü Gülsüm (Misir, 1975) – 4 milyon nəfər
Ərəb dünyasının "Şərqin ulduzu" adlandırılan əfsanəvi müğənnisi Ümmü Gülsümün vəfatı Qahirə küçələrini yenidən milyonlarla insanla doldurdu. Bu izdiham dövlət rəsmilərinin dəfnlərindən daha böyük və daha kortəbii idi. Sevgi və ehtiram əlaməti olaraq pərəstişkarları onun tabutunu rəsmi şəxslərin əlindən alaraq 3 saat boyunca çiyinlərində daşımışdılar.
Papa II İohann Pavel (Vatikan / Roma, 2005) – 4 milyon nəfər
Katolik dünyasının ruhani rəhbərinin vəfatı tarixin ən böyük xristian toplaşmasını yaratdı. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn təxminən 4 milyon zəvvar günlərlə Romanın küçələrində, çadırlarda yataraq Müqəddəs Pyotr meydanındakı vida mərasiminə qatılmağı gözlədi. Mərasim həm də eyni vaxtda ən çox dünya liderinin bir araya gəldiyi nadir tarixi hadisə oldu.
Qasim Süleymani (İran / İraq, 2020) – 7 milyon nəfər
Bağdadda ABŞ hava zərbəsi ilə öldürülən iranlı generalın cənazəsi həm İraq, həm də İranın 5 böyük şəhərini gəzdirildi. Hər bir şəhərdə milyonlarla insan matəm yürüşünə çıxdı. Ümumi iştirakçı sayının 7 milyona çatdığı qeyd edilir. Təəssüf ki, generalın doğulduğu Kirman şəhərindəki son dəfn mərasimində yaranan güclü basırıq nəticəsində 50-dən çox insan əzilərək öldü.
Ayətullah Ruhullah Xomeyni (İran, 1989) – 10.2 milyon nəfər
İran İslam İnqilabının rəhbərinin Tehrandakı dəfni zamanı inanılmaz görüntülər qeydə alındı. Təxminən 32 kilometrlik xətt boyunca yığılan 10 milyondan çox insan o zamankı ölkə əhalisinin altıda birini təşkil edirdi. Kütlənin emosional coşqusu və sıxlığı üzündən tabut helikopterlə qəbiristanlığa aparılmalı oldu, çünki izdihamın arasından piyada keçmək fiziki olaraq qeyri-mümkün idi.
Konyebaran Natarayan Annadurai (Hindistan, 1969) – 15 milyon nəfər
Nəhayət, zirvədə rəsmi rekordun sahibi dayanır. Hindistanın Tamilnad ştatının baş naziri olmuş bu siyasətçi yerli əhalinin hüquqlarını müdafiə etdiyi üçün xalqın sonsuz sevgisini qazanmışdı. Onun vəfatı zamanı ştatın hər tərəfindən milyonlarla insan Çennai şəhərinə axışdı. Polis qeydlərinə əsasən bura toplaşan 15 milyon insan, bu mərasimi Ginnesin Rekordlar Kitabına bəşər tarixinin ən izdihamlı dinc toplaşması və dəfni kimi həkk etdi.
***
Azərbaycanda 1990-ci ildə baş verən 20 Yanvar faciəsi qurbanları, eks-prezident Əbülfəz Elçibəy, mərhum Heydər Əliyev, tanınmış din xadimi Hacı Şahin və Milli Qəhrəmanlar Mübariz İbrahimov və Polad Həşimovun dəfn mərasimləri geniş izdihamla yadda qalıb. /yenisabah.az/
