Hər il dünyada təxminən beş milyon uşaq ölür, lakin bu ölümlərin əksəriyyətinin qarşısı alına bilər.
Uşaq ölümünün səbəblərini anlamaq onun azaldılması istiqamətində əsas addımdır.
Turkustan.az xəbər verir ki, yeni bir təhlildə “Our World in Data” tədqiqatçıları Qlobal Xəstəlik Yükü tədqiqatının məlumatlarından istifadə edərək, dünya miqyasında uşaq ölümünün əsas səbəblərini araşdırıblar.
Onların interaktiv vizuallaşdırması ölkələr və yaş qrupları arasında əhəmiyyətli fərqləri ortaya qoyur və bu ölümlərin bir çoxunun təkmilləşdirilmiş səhiyyə, peyvəndlər, qidalanma və təhlükəsizlik tədbirləri sayəsində qarşısı alına biləcəyini vurğulayır.
2023-cü ildə dünyada təxminən 4,7 milyon beş yaşdan kiçik uşaq öldü. Bu ölümlərin 40%-dən çoxu pnevmoniya, malyariya, ishal infeksiyaları və qızılca kimi yoluxucu xəstəliklərdən qaynaqlanırdı.
Digər 42%-i isə vaxtından əvvəl doğuş, yeni doğulmuş körpənin asfiksiyası və həyatın ilk həftələrindəki infeksiyalar da daxil olmaqla doğuş ağırlaşmalarından qaynaqlanırdı.
Tənəffüs yoluxucu infeksiyaları yoluxucu səbəblərə başçılıq edərək təxminən 667.000 ölümə səbəb olub. Malyariya dünyada 400.000-dən çox uşağın həyatına son qoydu. Vaxtından əvvəl doğuşla əlaqəli ağırlaşmalar 620.000-dən çox ölümə səbəb olub.
Məlumatlar, həmçinin aşağı və yüksək gəlirli ölkələr arasında kəskin bir fərqi ortaya qoyur. Nigeriyada yoluxucu xəstəliklər uşaq ölümünün əsas səbəbi olaraq qalır və beş yaşdan kiçik uşaqlar arasında bütün ölümlərin yarısından çoxunu təşkil edir.
Təkcə malyariya 2023-cü ildə ölkədə hər beş uşaq ölümündən təxminən birinə səbəb olub. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, bu ölümlərin çoxunun qarşısını peyvənd, müalicəyə çıxış və təkmilləşdirilmiş ana və yeni doğulmuş körpələrə qulluq vasitəsilə almaq mümkündür.
Birləşmiş Krallıq kimi yüksək gəlirli ölkələrdə yoluxucu xəstəliklər uşaqlar arasında xeyli az yaygındır. Burada ölümlərin əksəriyyəti vaxtından əvvəl doğuşun ağırlaşmaları və anadangəlmə anomaliyalar səbəbindən baş verir. Birləşmiş Krallıqda uşaq ölümlərinin təxminən 40%-i vaxtından əvvəl doğuşun ağırlaşmaları ilə bağlı olub.
Ölüm səbəbləri də yaşla dəyişir. 5-14 yaşlı uşaqlar arasında xəsarətlərin rolu əhəmiyyətli dərəcədə artır. Yol qəzaları, boğulma və digər qəzalar dünya miqyasında bu yaş qrupundakı ölümlərin təxminən üçdə birini təşkil edir. Uşaq xərçəngi də əhəmiyyətli bir paya malikdir.
Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, bunun qarşını almaq üçün irəliləyiş mümkündür. Son onilliklərdə tibbdəki irəliləyişlər, peyvənd proqramları və təkmilləşdirilmiş ictimai təhlükəsizlik tədbirləri sayəsində bir çox ölkədə uşaqlıq xərçəngi və yol qəzalarından ölüm halları kəskin şəkildə azalıb.
Müəlliflərə görə, uşaq ölümünün azaldılması uşaqların harada, niyə və necə öldüyünü anlamaqdan və bu biliklərdən profilaktika və səhiyyə sistemlərini təkmilləşdirmək üçün istifadə etməklə başlayır. /Cebheinfo.az/
