Mülkiyyət hüququ Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ilə ali səviyyədə qorunsa da, dövlət maraqları və hüquqi öhdəliklərin icrası məqsədilə qanunvericilikdə müəyyən istisna hallar nəzərdə tutulur. Vətəndaşların ev üzərindəki mülkiyyət və ya istifadə hüquqları yalnız xüsusi dövlət ehtiyacları, maliyyə-borc öhdəlikləri və ya məhkəmə qərarları əsasında tənzimlənən çərçivədə məhdudlaşdırıla bilər.
Turkustan.az musavat.com-a istinadən xəbər verir ki, bu hüquqi əsasları bilmək mülkiyyət mənsubiyyətini qorumaq və potensial risklərin qarşısını almaq baxımından xüsusi önəm daşıyır.
Dövlət ehtiyacları üçün torpağın və evin alınması
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 29-cu maddəsinə, Mülki Məcəllənin 203.2.3-cü maddəsinə və "Torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması haqqında" Qanuna əsasən, dövlət ehtiyacları (yol, nəqliyyat, müdafiə, dövlət infrastrukturu və s.) üçün mənzil yalnız öncədən ədalətli dəyəri (bazar qiyməti və ya müvafiq kompensasiya) ödənilməklə alına bilər.
İpoteka və ya borc öhdəliklərinin yerinə yetirilməməsi
"İpoteka haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa və "İcra haqqında" Qanuna əsasən, borclu fiziki şəxs ipoteka müqaviləsi və ya digər borc öhdəlikləri üzrə borcunu ödəmirərsə, kreditorun (məsələn, bankın) tələbi ilə məhkəmə və ya məhkəmədənkənar qaydada həmin yaşayış sahəsi hərraca çıxarıla bilər.
Binanın qəza vəziyyətində olması və ya sökülməsi
Azərbaycan Respublikasının Mənzil Məcəlləsinin müvafiq maddələrinə əsasən, yaşayış binası istismara yararsız, qəzalı və ya uçma təhlükəsi olan bina hesab edildikdə, müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının qərarı ilə sökülür. Bu zaman bina sakinləri köçürülür və mülkiyyətçilər kompensasiya və ya yeni mənzillə təmin edilirlər.
Məhkəmə qərarı ilə müsadirə olunma
Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 99-1-ci (Müsadirə) maddəsinə və Mülki Məcəllənin 203.2.6-cı maddəsinə əsasən, cinayət yolu ilə əldə edilmiş, həmin cinayətin maliyyələşdirilməsinə istifadə olunmuş və ya cinayət aləti olan əmlak (o cümlədən ev) məhkəmənin yekun hökmü ilə əvəzsiz olaraq dövlət nəfinə müsadirə edilə bilər.
Nikahın pozulması və mülkiyyət pay bölgüsü
Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 32-ci və 36-cı maddələrinə əsasən, nikah dövründə əldə edilmiş əmlak ər-arvadın birgə mülkiyyəti sayılır. Boşanma zamanı məhkəmə qərarı ilə mənzil üzərindəki paylar bölüşdürülə, satılaraq dəyəri bölünə və ya tərəflərdən birinin şəxsi mülkiyyəti kimi tanına bilər.
Yaşayış sahəsindən istifadə hüququna xitam verilməsi
Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 228-ci maddəsinə əsasən, mənzilin mülkiyyətçisi dəyişdikdə və ya ailə tərkibi pozulduqda, mülkiyyətçi olmayan (lakin evdə yaşamaq/qeydiyyat hüququ olan) şəxslərin evdən istifadə hüququna məhkəmə vasitəsilə (lazım gəldikdə kompensasiya müəyyən olunmaqla) xitam verilə bilər.
