İran ətrafında vəziyyət sürətlə gərginləşir. ABŞ Yaxın Şərqdəki hərbi mövcudluğunu gücləndirir, hava və dəniz qüvvələrini yenidən yerləşdirir, Vaşinqtonda isə siyasi ritorika daha da sərtləşir. Eyni zamanda, diplomatik əlaqələr davam edir.
Modern.az hazırda İran ətrafında baş verən son hadisələri təqdim edir:
Prezident Donald Tramp son həftələrdə Tehrana təzyiqi kəskin şəkildə artırıb. O, diplomatiyanın prioritet olaraq qaldığını vurğulayaraq, "İranda rejim dəyişikliyinin ən yaxşı nəticə olacağını" bildirib.
Qərb mediasına görə:
• Pentaqon artıq İran sahillərinə yaxın ikinci təyyarədaşıyan zərbə qrupu hazırlayır.
• USS Abraham Lincoln təyyarədaşıyan gəmisi artıq bölgədə fəaliyyət göstərir.
• 50-dən çox qırıcı təyyarə (F-35, F-22, F-16) Yaxın Şərq bazalarına yenidən yerləşdirilib.
• Hava hücumundan müdafiə sistemləri və elektron müharibə imkanları gücləndirilib.
• Bölgədəki Amerika bazalarının hazırlığı artırılıb.
Bir neçə həftə ərzində genişmiqyaslı hava-dəniz əməliyyatı apara bilən qüvvə yaradılır.
İki təyyarə daşıyıcısı zərbə qrupu aşağıdakılardan ibarətdir:
• onlarla təyyarə daşıyıcısı,
• raketləri olan müşayiət gəmiləri,
• raketdən müdafiə sistemləri,
• kəşfiyyat və zərbə imkanları.
Bu qüvvələrin cəmləşməsi ya təzyiq nümayişi, ya da hərbi infrastruktura mümkün zərbələrə hazırlıq məqsədilə istifadə olunur.
Artan gərginlik fonunda diplomatik əlaqələr davam edir. ABŞ və İran danışıqçıları Cenevrədə Avropa diplomatlarının köməyi ilə məsləhətləşmələr aparıblar.
Əsas müzakirə mövzuları:
• İranın nüvə proqramına məhdudiyyətlər,
• yoxlama mexanizmləri,
• sanksiyaların qismən yumşaldılması,
• regionda təhlükəsizlik zəmanətləri.
Mənbələrə görə, danışıqlar çətinliklə və irəliləyişsiz davam edir, lakin tərəflər rabitə kanallarını qoruyub saxlayırlar. Ekspertlər qeyd edirlər ki, ABŞ hərbi qüvvələrinin artırılması danışıqlar mövqeyini gücləndirmək üçün təzyiq vasitəsi kimi istifadə edilə bilər.
Analitiklərin fikrincə, ABŞ İrana zərbələr endirsə, potensial hədəflər aşağıdakıları əhatə edə bilər:
• nüvə proqramı obyektləri,
• silah anbarları,
• İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun infrastrukturu,
• komandanlıq mərkəzləri.
Hücum halında İran aşağıdakılarla ABŞ-yə cavab verə bilər:
• ABŞ bazalarına raket hücumları,
• regiondakı müttəfiqlərinə zərbələr,
• Hörmüz boğazını bağlamaq cəhdləri,
• kiberhücumlar.
Bu, genişmiqyaslı regional eskalasiyaya səbəb ola bilər.
Nəticə olaraq qeyd olunmalıdır ki, ABŞ regionda hərbi mövcudluğunu gücləndirir.
Müxtəlif cavab ssenariləri nəzərdən keçirilir. Cenevrədə danışıqlar davam edir, lakin çətinliklər yaranır.
Vəziyyət son dərəcə gərgin olaraq qalır. Vaşinqton hazırda təzyiq və diplomatiyanı birləşdirir — nəticə Cenevrə danışıqlarının kompromisə gətirib çıxarıb-çıxarmamasından, yoxsa eskalasiyanın üstünlük təşkil etməsindən asılı olacaq.
