“The Economist” jurnalının hər ilin sonunda dərc etdiyi və növbəti ildə diqqət yetirilməli əsas hadisələrə həsr olunan ənənəvi illik üz qabığı bu dəfə 2027-ci il üçün nəşr olunub.
Turkustan.az xəbər verir ki, jurnalın proqnozlarına görə, gələn il diqqət mərkəzində olacaq əsas mövzular Trampdan sonrakı ABŞ, İranla müharibənin qlobal nəticələri, Çin və Tayvan arasında artan gərginlik, Avropada populist sağçıların yüksəlişi və süni intellektə qarşı reaksiyalar olacaq.
Londonda fəaliyyət göstərən “The Economist” jurnalının redaktoru Tom Standaj 2027-ci ilin əsas mövzularını əhatə edən məqaləsində müasir həyatın elmi fantastika əsərini xatırlatdığını bildirib.
“Kosmosa kompüter yerləşdirmək istəyən raket milyarderi dünyanın ilk trilyoneri oldu. Dronlar müharibənin xarakterini dəyişib. Taksilər sürücüsüz hərəkət edir. Süni intellekt modelləri nəzarətdən çıxır. Humanoid robotlar səhnəyə çıxır. İnsanlara arıqlamağa və sağlamlıqlarını yaxşılaşdırmağa kömək edən iynələr mövcuddur. Bütün bunlarda çatışmayan yeganə şey yadplanetlilərdir. Lakin onların da 2027-ci ildə görünəcəyi ehtimalı azdır”, - deyə Standaj yazıb.
"The Economist” jurnalının 2027-ci ildə izlənilməsini vacib hesab etdiyi 10 əsas mövzu bunlardır:
1. Trampdan sonrakı dövr
ABŞ-da noyabrın 3-də keçiriləcək aralıq seçkilərdən sonra Donald Trampın siyasi varisi uğrunda mübarizənin başlanacağı gözlənilir. Bununla belə, Trampın prezidentlik müddətinin sonuna yaxın siyasi təsirini itirən liderə çevriləcəyi ehtimal olunmur. “The Economist” hesab edir ki, o, daha çox siyasi xaosa səbəb ola bilər.
Siyasi təsirini qorumaq və öz irsini formalaşdırmaq üçün Trampın daha çox prezident fərmanları imzalaması, hüquqi mübahisələrə yol açması, qəfil ad dəyişiklikləri etməsi, nümayişkaranə tikinti layihələrinə başlaması və hərbi fəallığı artırması mümkündür.
Bu arada beynəlxalq ictimaiyyət Trampdan sonrakı Amerikanın necə görünəcəyini düşünməyə başlayacaq.
2. İran müharibəsinin nəticələri
Münaqişənin qəti və aydın həllinin əldə olunması ehtimalı azdır. Bu səbəbdən qeyri-müəyyənliyin 2027-ci ildə də davam edəcəyi gözlənilir.
“The Economist”in qiymətləndirməsinə görə, Trampın yanlış hesablamalarına əsaslanan müharibə ABŞ-ın beynəlxalq nüfuzuna zərbə vurub. Müttəfiqlər artıq Vaşinqtona əvvəlki kimi etibar etmir, rəqiblər isə ABŞ-dan əvvəlki qədər çəkinmirlər.
Müharibənin nəticələri 2027-ci il ərzində də hiss olunacaq. Münaqişə regional siyasəti yenidən formalaşdıracaq, enerji axınlarına təsir göstərəcək və ərzaq təhlükəsizliyi üçün ciddi risklər yaradacaq.
İranda isə hökumətin hakimiyyət üzərində nəzarətini daha da gücləndirəcəyi proqnozlaşdırılır.
**3. Yenə də tarixin ən isti ili**
2027-ci ilin meteoroloji müşahidələr tarixində ən isti il olacağı gözlənilir.
“Super El Niño” adlandırılan güclü iqlim hadisəsi emissiyaların sürətlə azaldılmadığı təqdirdə dünyanı daha isti və dəyişkən gələcəyin gözlədiyini göstərə bilər. Quraqlıqların, istilik dalğalarının, meşə yanğınlarının və ekstremal hava hadisələrinin artacağı proqnozlaşdırılır.
Bununla yanaşı, Trampın siyasətindən asılı olmayaraq, bərpa olunan enerji mənbələri daha böyük əhəmiyyət qazanacaq. Bu sahə yalnız iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün deyil, həm də qlobal enerji bazarlarında baş verən dalğalanmalardan qorunmaq baxımından vacib hesab olunur.
**4. Süni intellektə qarşı reaksiya güclənir**
Süni intellektin yaratdığı risklərə diqqət getdikcə artır.
Jurnalın proqnozuna görə, süni intellekt şirkətlərinin mürəkkəb və şəffaf olmayan müqavilələr vasitəsilə artan borclanması bazarda çökmə riskini yüksəldə bilər. Maliyyə bazarlarında vəziyyətin necə inkişaf etməsindən asılı olmayaraq, daha mürəkkəb süni intellekt modelləri yeni kiberhücumlara yol aça bilər.
Şirkətlər və hökumətlər, həmçinin süni intellekt texnologiyalarının təchizat zəncirlərindəki siyasi risklərdən narahat olacaqlar.
**5. Avropada populist sağçıların yüksəlişi**
Populist sağçı qüvvələr uzun müddətdir dünyanın müxtəlif bölgələrində mövqelərini gücləndirirlər. Lakin 2027-ci ildə diqqətlərin əsasən Fransaya yönələcəyi gözlənilir.
Populist sağçı Milli Birlik (RN) partiyasının lideri Marin Le Penin prezident seçkilərində iştirak etmək şansının yüksək olduğu bildirilir.
Belə bir siyasi nəticə Avropa İttifaqının əsas dayaqlarından sayılan Fransa-Almaniya münasibətlərinə təsir göstərə bilər. Eyni zamanda, onsuz da yüksək dövlət borcu olan Fransanın maliyyə vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqlar arta bilər.
**6. İstiqraz bazarlarının təzyiqi**
Fransa istiqraz bazarlarında narahatlıq doğuran yeganə ölkə olmayacaq.
Maliyyə intizamına uyğun olmayan dövlət xərcləri, süni intellekt investisiyaları hesabına genişlənən tikinti bumu və enerji qiymətlərinin artması nəticəsində yenidən güclənən inflyasiya inkişaf etmiş ölkələrdə hökumətlərin borclanma xərclərini artıracaq.
**7. Tayvan üçün həlledici dövr**
Texnologiyalar müharibənin xarakterini dəyişib. Ukrayna və İran nümunələrində göründüyü kimi, yeni texnologiyalar kiçik dövlətlərə daha güclü rəqiblərlə mübarizə aparmaq imkanı verir.
Bəs bu vəziyyət Çinin Tayvanla bağlı planlarına necə təsir edəcək?
Məlumata görə, Çin Prezidenti Si Cinpin ordusuna Tayvanı ələ keçirməyə hazır olmaq üçün 2027-ci ilə qədər vaxt verib.
ABŞ-ın digər məsələlərlə də məşğul olduğu bir vaxtda Pekinin hərbi əməliyyata başlayıb-başlamayacağı, yoxsa Tayvanda 2028-ci ildə keçiriləcək seçkilərin nəticələrini gözləyəcəyi əsas suallardan biri olacaq.
“The Economist” qarşıdakı iki ilin bu baxımdan ciddi risklərlə müşayiət olunacağını proqnozlaşdırır.
**8. Ozempik effekti**
Arıqlama dərmanları yalnız insanların çəki itirməsinə kömək etmir, həm də istehlakçı davranışlarına təsir göstərir.
Fiziki görünüşünü dəyişən insanlar arasında “qisas alış-verişi” adlandırılan tendensiya güclənir. Bu isə geyimə, kosmetikaya və idman ləvazimatlarına daha çox pul xərclənməsi ilə nəticələnir.
Bu dərmanların uğuru əczaçılıq şirkətlərinin uzunömürlülüyü təşviq edən müalicə üsullarına marağını da artırıb.
**9. Kosmik səyahətlərin qiyməti azalır**
SpaceX şirkətinin “Starship” raketinin müntəzəm peyk buraxılışlarına başlaması gözlənilir. Eyni zamanda, Çin raket şirkətləri də raketlərin gücləndirici pillələrini təkrar istifadə etmək imkanlarını nümayiş etdirəcəklər.
Kosmik uçuşların qiymətinin azalması özəl kosmik stansiyaların yaradılmasına yol aça bilər. Hətta orbitdə məlumat mərkəzlərinin qurulması da mümkün ola bilər. “The Economist” bu ideyanın ilk baxışdan göründüyü qədər qeyri-real olmadığını vurğulayır.
**10. Hollivud yenidən başlayır**
2027-ci ildə kino sənayesində də bir sıra diqqətçəkən hadisələr gözlənilir.
“Ulduz müharibələri” franşizası 50 illik yubileyini qeyd edəcək və filmlərdən biri yenidən nümayiş olunacaq. Eyni zamanda, seriyanı yenidən başlatmaq məqsədi daşıyan yeni filmin təqdimatı planlaşdırılır.
“Qisasçılar” yenidən ekranlara qayıdacaq, yeni Ceyms Bond filmi də tamaşaçılara təqdim olunacaq.
Aytən Yaşar/ Turkustan.az