Avropalı alimlər insanın sağlamlığını qiymətləndirməyə və qan analizi vasitəsilə yaşla əlaqəli xəstəliklərin riskini proqnozlaşdırmağa kömək edən fərdi metabolik bal sistemi hazırlayıblar.
Turkustan.az bu barədə “Medical Xpress”-ə istinadən xəbər verir.
Sistem on biomarkerə əsaslanır və qocalıqda sağlamlığını qorumaq üçün həyat tərzi dəyişikliklərinə və fiziki fəaliyyətə xüsusilə ehtiyacı olan insanları müəyyən etməyə kömək edə bilər.
Yenilik Hollandiyadakı Leiden Universiteti Tibb Mərkəzindən Joris Delen tərəfindən FAPESP Netherlands elmi tədbirində təqdim edilib. Tədqiqatçılar 12 Avropa tədqiqatında iştirak edən təxminən 44000 könüllünün məlumatlarını təhlil ediblər. Onlar qanda yağ və şəkər metabolizması göstəriciləri, eləcə də iltihab markerləri daxil olmaqla 200-dən çox maddəni ölçüblər. Müşahidə dövründə təxminən 5500 iştirakçı ölüb.
Bu məlumatlara əsasən, komanda ölüm riskinin artması ilə əlaqəli biokimyəvi göstəriciləri müəyyən edib və sonra klinik istifadə üçün bal sistemini sadələşdirib. Yüzlərlə parametr əvəzinə, yeni versiyada həkimlərin artıq müntəzəm olaraq izlədiyi on qan parametrindən istifadə olunur. Üstəlik, daha yüksək ümumi bal artıq daha yaxşı sağlamlığın göstəricisidir.
Məlumatagörə, balda bir bal artımı ilk kardiometabolik xəstəliyin - məsələn, diabet, infarkt və ya insult kimi xəstəliyin başlanğıcında orta hesabla 14 illik gecikməyə uyğundur. Bal, həmçinin koqnitiv funksiya, ağciyər tutumu və əzələ sağlamlığını əks etdirən tutuş gücü ilə başlı olaraq dəyişir.
Tədqiqatçılar balın idman və həyat tərzi dəyişiklikləri vasitəsilə yaxşılaşdırıla biləcəyini sınaqdan keçirdilər. Ən əhəmiyyətli təsir baza balının orta səviyyədən aşağı olduğu iştirakçılarda müşahidə edildi. Onlar acqarına insulin və triqliserid səviyyələrinin aşağı düşməsini və bədən tərkibinin yaxşılaşmasını müşahidə etdilər. Lakin bütün qrup üçün ümumi bal əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmədi.
Alimlər metabolik balın təxminən 40%-nin irsiyyət, 60%-nin isə həyat tərzi və ətraf mühit amilləri ilə müəyyən edildiyini təxmin edirlər. Tədqiq olunan vərdişlərdən siqaret çəkmə ən çox mənfi təsir göstərmiş, müntəzəm fiziki fəaliyyət isə balların yaxşılaşması ilə əlaqəli olmuşdur.
Uşaqlıqda zəif qidalanmanın nəticələri yetkinlik dövründə metabolik sağlamlığa da təsir göstərə bilər. /Cebheinfo.az/
