Son illərdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində boşalan və ya əhalisi kəskin azalan kəndlərin sayı diqqət çəkməyə başlayıb.
Bir vaxtlar məktəbi, mağazası, təsərrüfatı və gur həyatı olan yaşayış məntəqələrinin bu gün səssiz qalması sosial və iqtisadi baxımdan ciddi suallar yaradır.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, xüsusilə dağ və sərhəd kəndlərində əhalinin azalması artıq açıq şəkildə hiss olunur.
Mütəxəssislərin fikrincə, kəndlərin boşalmasının əsas səbəblərindən biri işsizlik və gəlir imkanlarının məhdud olmasıdır. Gənclər təhsil və iş üçün böyük şəhərlərə üz tutur, bir çoxu isə geri qayıtmır.
Nəticədə kəndlərdə əsasən yaşlı əhali qalır, doğum səviyyəsi azalır və kənd tədricən sosial həyatını itirir.
Problemin digər tərəfi isə infrastrukturdur. Bəzi yaşayış məntəqələrində məktəb, tibb məntəqəsi, internet və nəqliyyat imkanlarının zəif olması insanların həmin ərazilərdə qalmasını çətinləşdirir.
Xüsusilə qış aylarında yolların bağlanması və xidmətlərə çıxışın məhdudlaşması kəndlərdən köçü sürətləndirən amillərdən sayılır.
Araşdırmalar göstərir ki, boşalan kəndlər təkcə sosial deyil, iqtisadi problemlər də yaradır. Əkin sahələri istifadəsiz qalır, heyvandarlıq zəifləyir, yerli istehsal azalır.
Bununla yanaşı, bəzi ekspertlər hesab edir ki, kəndlərin boşalması uzunmüddətli perspektivdə ərzaq təhlükəsizliyinə də təsir göstərə bilər.
Əhalisi kəskin azalan bölgələr
Son illərin müşahidələrinə görə, boşalma və köç tendensiyası daha çox dağlıq və ucqar rayonlarda hiss olunur:
* Lerik - dağ kəndlərində gənclərin şəhərlərə köçü artıb, bəzi kəndlərdə əhali əsasən yaşlılardan ibarət qalıb
* Yardımlı - sərt iqlim və iş imkanlarının azlığı kəndlərin boşalmasına təsir edir
* İsmayıllı - dağ kəndlərində əhali azalması və mövsümi yaşayış halları müşahidə olunur
* Quba - ucqar kəndlərdə məktəb və sosial xidmətlərin zəifləməsi köçü artırır
* Gədəbəy - bəzi kəndlərdə əhali azalması və iqtisadi fəallığın zəifləməsi qeydə alınır
* Şəki - dağlıq kəndlərdə şəhərə köç tendensiyası davam edir.
Maraqlıdır ki, bəzi kəndlərdə əvvəllər yüzlərlə insan yaşasa da, hazırda yalnız bir neçə ailə qalır. Bəzi yaşayış məntəqələrində məktəblər şagird azlığından bağlanıb və ya fəaliyyətini dayandırmaq üzrədir. Bu isə həmin kəndlərin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqları daha da artırır.
Bununla yanaşı, son illərdə kənd turizmi, aqrar layihələr və dövlət dəstəyi proqramları müəyyən ümidlər yaradır. Fermer təsərrüfatlarının inkişafı, yol və kommunikasiya infrastrukturunun yaxşılaşdırılması bəzi kəndlərdə vəziyyəti qismən stabilləşdirib.
Ekspertlər hesab edirlər ki, iqtisadi imkanlar genişlənsə, kəndlərə qayıdış da mümkün ola bilər.
