Polşadan Zelenskiyə ağır mesaj: “Ukrayna Avropa ailəsinə hazır deyil”
Polşa-Ukrayna münasibətlərində yeni və kifayət qədər ciddi siyasi gərginlik yaranıb. Son günlər Varşava ilə Kiyev arasında tarix mövzusu üzərindən başlayan mübahisə artıq dövlət başçıları səviyyəsində qarşılıqlı ittihamlar mərhələsinə keçib.
Musavat.com xəbər verir ki, Polşa prezidenti Karol Navrotski Ukrayna lideri Volodimir Zelenskinin son qərarını sərt şəkildə tənqid edib və bunun Ukraynanın Avropa Birliyinə inteqrasiya perspektivlərinə zərbə vurduğunu bəyan edib.
Məsələ Zelenskinin Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin xüsusi təyinatlı bölmələrindən birinə “UPA qəhrəmanları” adının verilməsi ilə bağlı qərarından sonra gündəmə gəlib.
Polşa rəhbərliyi bu addımı son dərəcə həssas məsələ kimi qiymətləndirir. Çünki Varşavanın mövqeyinə görə, II Dünya müharibəsi illərində fəaliyyət göstərən Ukrayna Üsyançı Ordusu – UPA Polşa əhalisinə qarşı Volın və Qərbi Ukrayna bölgələrində kütləvi qətliamlar törədib. Polşa tarixşünaslığı həmin hadisələri soyqırımı və etnik təmizləmə kimi qiymətləndirir. (PolsatNews.pl)
Məhz bu fonda çıxış edən Karol Navrotski Zelenskinin qərarını “Rusiyanın təbliğatına əlavə material vermək” kimi dəyərləndirib.
Polşa prezidenti bildirib ki, Ukrayna rəhbərinin bu addımı ölkəsinin Avropa siyasi məkanına inteqrasiyasına dair ciddi suallar yaradır.
Navrotskinin sözlərinə görə, “qatillərin və banditlərin qəhrəmanlaşdırılması” Avropa dəyərləri ilə uzlaşmır və belə yanaşma Ukraynanın hələ də Avropa ailəsinə tam hazır olmadığını göstərir. O, xüsusilə vurğulayıb ki, Polşa Ukraynanın Rusiyaya qarşı mübarizəsini dəstəkləsə də, tarix məsələlərində güzəştə getmək niyyətində deyil. (PolsatNews.pl)
Bununla yanaşı, Polşa prezidenti daha bir rezonans doğuran açıqlama verib.
Navrotski Zelenskinin vaxtilə aldığı Polşanın ən yüksək dövlət mükafatı sayılan “Ağ Qartal” ordenindən məhrum edilməsi təşəbbüsü ilə çıxış edəcəyini açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, məsələ yaxın günlərdə müvafiq qurumlarda müzakirəyə çıxarılacaq. Zelenski həmin ordeni 2023-cü ildə o zamankı Polşa prezidenti Andjey Dudanın əlindən almışdı. Orden Ukrayna liderinə Polşa-Ukrayna münasibətlərinin inkişafına və Avropanın təhlükəsizliyinə verdiyi töhfələrə görə təqdim edilmişdi. (PolsatNews.pl)
Varşavanın sərt reaksiyası Ukraynada da cavabsız qalmayıb.
Lvov meri Andrey Sadovıy Polşa prezidentinin bəyanatlarını tənqid edib və bildirib ki, müharibə şəraitində ölkə rəhbərinin qərarları daxili müzakirə predmetinə çevrilməməlidir. Onun fikrincə, hazırkı şəraitdə belə mübahisələr yalnız Rusiyanın maraqlarına xidmət edir.
Sadovıy qeyd edib ki, Ukrayna və Polşa bu gün eyni təhlükə ilə üz-üzədir və tərəflər keçmişdən çox gələcəyə baxmalıdırlar. O, həmçinin vurğulayıb ki, müxtəlif xalqların öz qəhrəmanları barədə fərqli baxışları ola bilər və bu məsələ hazırda iki ölkə arasında qarşıdurma mövzusuna çevrilməməlidir.
Lakin problemin kökü daha dərindir.
Əslində Polşa-Ukrayna münasibətlərində Volın faciəsi və UPA məsələsi uzun illərdir həll olunmamış tarixi yük olaraq qalır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi başladıqdan sonra Varşava Kiyevin ən yaxın siyasi və hərbi tərəfdaşlarından birinə çevrilsə də, tarixlə bağlı ziddiyyətlər heç vaxt tam aradan qalxmayıb.
Bu səbəbdən Zelenskinin qərarı Polşada emosional və siyasi rezonans yaradıb.
Müşahidəçilərin fikrincə, məsələ təkcə tarixi yaddaşla bağlı deyil. Burada Polşanın daxili siyasi gündəmi də mühüm rol oynayır. Varşava son dövrdə Ukraynanın Avropa Birliyinə inteqrasiyası prosesində daha sərt mövqe nümayiş etdirməyə başlayıb və Kiyevə tarix, kənd təsərrüfatı, sərhəd siyasəti və milli yaddaş məsələlərində əlavə şərtlər irəli sürür.
Bu baxımdan Navrotskinin bəyanatı təkcə Zelenskiyə ünvanlanmış emosional reaksiya deyil, həm də Polşanın gələcək Avropa siyasətinin siqnalı kimi görünür.
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, Rusiya təhlükəsi qarşısında strateji tərəfdaş olan Polşa və Ukrayna arasında belə, tarix məsələləri hələ də böyük siyasi böhran yarada bilir. Ən maraqlı məqam isə budur ki, Moskva ilə müharibənin ən qızğın mərhələsində belə Kiyev öz milli tarixi simvollarından geri çəkilmək niyyətində deyil, Varşava isə bu mövzuda güzəşt etməyəcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirir.
Belə görünür ki, qarşıdakı aylarda Polşa-Ukrayna münasibətlərində əsas müzakirə mövzularından biri artıq cəbhə xətti deyil, tarix və kollektiv yaddaş məsələləri olacaq.
Məqalə Polşa mediasında dərc olunan məlumatlar və açıqlamalar əsasında hazırlanıb./Musavat.com
