Smartfonlar həyatımızın ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Onlar bizə ünsiyyət, iş, öyrənmə və əyləncə imkanı verir. Lakin bu rahatlıqla yanaşı, təhlükələr də mövcuddur. Musavat.com xəbər verir ki, son illərdə mobil cihazlarda istifadəçilərin şəxsi məlumatlarını oğurlayan, izləyən və hətta maliyyə fırıldaqları üçün istifadə olunan zərərli proqramlar (malware) sürətlə yayılıb.
1. Hər bir proqram təhlükəli ola bilər
Hər bir smartfon istifadəçisi bilməlidir ki, yalnız “App Store” və ya “Google Play” kimi rəsmi mağazalardan proqram yükləmək kifayət etmir. Bəzi zərərli proqramlar rəsmi mağazalarda da görünə bilir və istifadəçilərin məlumatlarını toplaya bilir.
Zərərli proqramlar aşağıdakıları edə bilər:
Şəxsi məlumatları oğurlamaq (kontaktlar, mesajlar, şəkillər)
Bank kartı və digər maliyyə məlumatlarını ələ keçirmək
Telefonun fəaliyyətini izləmək, hətta kameranı və mikrofonu icazəsiz aktivləşdirmək
Telefonun performansını zəiflətmək və reklam bombardmanı yaratmaq
2. Hansı proqramlar xüsusilə təhlükəlidir?
Tanınmamış və qeyri-rəsmi mağazalardan yüklənən oyun və tətbiqlər
VPN və antivirus kimi görünən, amma qeyri-rəsmi proqramlar
“Free” (pulsuz) proqramlar — bəzən istifadəçinin məlumatlarını monetizasiya etmək üçün hazırlanır
Şübhəli mesajlar və linklər vasitəsilə yüklənən proqramlar
3. Necə qoruya bilərik?
Proqramları yalnız rəsmi mağazalardan yükləyin
Tətbiq icazələrinə diqqət edin; kamera, mikrofon, kontaktlara giriş tələb edən proqramlara ehtiyatla yanaşın
Telefonu və tətbiqləri daim yeniləyin — yeni versiyalar təhlükəsizlik boşluqlarını bağlayır
Antivirus proqramlarından istifadə edin və şübhəli linklərə klik etməyin
Şəxsi məlumatları paylaşarkən diqqətli olun, xüsusilə sosial şəbəkələrdə və mesajlaşma proqramlarında
4. Fırıldaqlardan xəbərdar olun
Ən çox yayılmış fırıldaqlar arasında “bank kartınız təhlükədədir” mesajları, “telefonunuz virus tapdı” bildirişləri və ya “pul qazanın” reklamları var. Bu cür mesaj və pop-up-lara inanmaq təhlükəli nəticələrə gətirib çıxara bilər. /Musavat.com/
