Son illərdə ürək xəstələrinin sayı, xüsusən də sağlam olmayan pəhrizlər, idman etməmə və pis həyat tərzi vərdişləri səbəbindən sürətlə artır və infarktlar daha gənc yaşlarda daha tez-tez baş verir.
Turkustan.az xəbər verir ki, buna görə də, genetik meylli və ailə tarixçəsi olan, eləcə də sağlam olmayan həyat tərzi vərdişləri olan şəxslərin müntəzəm olaraq kardioloji müayinələrdən keçməsi və cəmiyyətdə edilən bəzi ümumi səhvlərdən qaçınması olduqca vacibdir. Cəmiyyətdə ən çox yayılmış səhvlərdən biri qanı durulaşdıran dərmanların həddindən artıq istifadəsidir.
Təəssüf ki, qan durulaşdırıcıları kimi tanınan asetilsalisil turşusu tərkibli dərmanların istifadəsi ilə bağlı ictimaiyyətin məlumatlılığının son dərəcə yetərli olmadığını görürük. 50 yaşdan yuxarı hər kəsin qan durulaşdırıcıları qəbul etməsi fikri yanlışdır və qan durulaşdırıcılarının lazımsız istifadəsi ciddi təhlükələrə səbəb ola bilər.
Kardiologiya Mütəxəssisi Dosent Dr. Emrah Erdal qan durulaşdırıcıları ilə bağlı ən çox verilən 6 sualı cavablandırdı.
SUAL: 50 yaşdan yuxarı hər kəs qan durulaşdırıcı dərman qəbul etməlidirmi?
CAVAB: Hər kəsin müəyyən yaşdan sonra qan durulaşdırıcı dərman qəbul etməsi fikri yanlışdır. Qan durulaşdırıcı dərmanların istifadəsinin zəruriliyi insandan insana dəyişir. Buna həkiminiz qərar verə bilər. Qan durulaşdırıcı dərmanların resepti xəstənin mövcud xəstəlikləri, yaşı, cinsi, həyat tərzi vərdişləri və risk faktorları qiymətləndirildikdən sonra müəyyən edilir.
Əlavə müayinələr qərarı asanlaşdıra bilər. Boyun Doppler ultrasəsi (karotid arteriya ultrasəsi) və koronar KT angioqrafiyası (virtual angioqrafiya) xüsusilə orta və yüksək ürək riski olan şəxslərdə aparılır. Bu testlər zamanı lövhə aşkar edilərsə, qan durulaşdırıcıları tövsiyə olunur.
SUAL: Qan durulaşdırıcıların faydaları nələrdir?
CAVAB: Qan durulaşdırıcıları insanları ürək tutmalarından və beyində qan laxtalanmasından qoruyur. Lazımsız istifadə qanaxma riski yarada bilər, lakin ürək-damar xəstəlikləri riski yüksək olan insanlar üçün faydaları risklərdən daha çoxdur; buna görə də, qan durulaşdırıcılarından istifadə bu insanlar üçün daha uyğun bir qərar olardı.
SUAL: Ürək-damar xəstəlikləri riski çox aşağı olan şəxslərdə qan durulaşdırıcı dərmanların istifadəsinin riskləri nələrdir?
CAVAB: Ürək-damar xəstəlikləri riski çox aşağı olan şəxslərdə qan durulaşdırıcıların zərəri qanaxma riskindən daha çox olacaq. Risk-fayda balansının müəyyən edilməsi çox vacibdir. Çünki qan durulaşdırıcılarını lazımsız yerə istifadə edən şəxslərdə mədə qanaması və beyin qanaması kimi ağırlaşmalar riski artır. Buna görə də, qan durulaşdırıcılarını qətiyyən özünüz istifadə etməyin; bu qərarla bağlı həmişə həkiminizlə məsləhətləşin.
SUAL: Ürək-damar xəstəlikləri riski çox aşağı olan şəxslərdə qan durulaşdırıcı dərmanların istifadəsinin riskləri nələrdir?
CAVAB: Ürək-damar xəstəlikləri riski çox aşağı olan şəxslərdə qan durulaşdırıcıların zərəri qanaxma riskindən daha çox olacaq. Risk-fayda balansının müəyyən edilməsi çox vacibdir. Çünki qan durulaşdırıcılarını lazımsız yerə istifadə edən şəxslərdə mədə qanaması və beyin qanaması kimi ağırlaşmalar riski artır. Buna görə də, qan durulaşdırıcılarını qətiyyən özünüz istifadə etməyin; bu qərarla bağlı həmişə həkiminizlə məsləhətləşin.
SUAL: Qan durulaşdırıcıları qida və ya digər dərmanlarla qarşılıqlı təsir göstərirmi?
CAVAB: Bəzi qan durulaşdırıcılar üçün pəhriz çox vacibdir, çünki yaşıl tərəvəz və meyvələr dərmanın təsirini ya artıra, ya da azalda bilər. Lakin, digərləri üçün bu detal o qədər də vacib deyil. Bunun əvəzinə, bu şəxslər gündəlik ağrıkəsicilərdən istifadə edərkən ehtiyatlı olmalıdırlar.
SUAL: Qan durulaşdırıcılarının istifadəsi ilə bağlı cəmiyyətdə ən çox yayılmış yanlış təsəvvür hansıdır?
CAVAB: Təəssüf ki, bir çox insan həkimə müraciət etmədən qan durulaşdırıcı dərmanlardan istifadə edir. Ailənin, dostların, sosial medianın və internetin fikirlərinə əsaslanaraq həkimə müraciət etmədən qan durulaşdırıcı dərmanlardan istifadə həyati təhlükə yarada bilər, buna görə də bu qərar mütləq həkimə verilməlidir.
Aytən Yaşar/ Turkustan.az
