ABŞ Prezidenti Donald Tramp administrasiyasının Rusiya ilə münasibətləri dalandan çıxarmaq üçün qeyri-adi diplomatik kanaldan istifadə etdiyi üzə çıxıb. Ağ Evdə memarlıq məsələləri ilə məşğul olan və Trampın yeni bal zalı layihəsində iştirak edən Rodni Mims Kuk-kiçik yayda Rusiyaya əvvəlcədən açıqlanmayan diplomatik missiya ilə gedib və Kremlin nümayəndələri ilə görüşüb.
Turkustan.az xəbər verir ki, bu barədə “Financial Times” (FT) yazıb.
Nəşrin məlumatına görə, səfərdən əvvəl Kuka diplomatik pasport verilib və onun üçün ətraflı brifinqlər keçirilib.
Məsələnin diqqətçəkən tərəfi odur ki, Moskva hələ iyunda Kukun Sankt-Peterburq Beynəlxalq İqtisadi Forumuna (PMİEF) ABŞ-ın rəsmi nümayəndəsi kimi gəldiyini açıqlamışdı. Vaşinqton isə həmin vaxt bunu faktiki olaraq təsdiqləməmişdi. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio forumda Amerika nümayəndə heyətinin iştirakından xəbərsiz olduğunu bildirmişdi.
FT-nin mənbələri isə indi Kremlin həmin vaxt səsləndirdiyi versiyanı təsdiqləyirlər.
ABŞ Təsviri İncəsənət Komissiyasına rəhbərlik edən Kuk iyunda Sankt-Peterburqa gəlib. Ona diplomatik mühafizə ayrılıb və forumdakı açıq tədbirlərdən əlavə, Rusiya rəsmiləri ilə danışıqlar keçirib. Görüşdüyü şəxslər arasında Vladimir Putinin müşaviri, PMİEF-in təşkilinə də cavabdeh olan Anton Kobyakov olub.
FT yazır ki, Tramp administrasiyası Kuk kimi qeyri-ənənəvi vasitəçilərin Moskva ilə Vaşinqton arasındakı əlaqələri dalandan çıxarmağa kömək edə biləcəyinə ümid edirdi.
Kukun özü isə səfərini daha çox “mədəniyyət səfəri” kimi təqdim edib. PMİEF-də keçirilən sessiyalardan birində o, Atlantadakı evinin şəkillərini rusiyalı iştirakçılara göstərərək onu “daça” adlandırıb və evin rus taxta memarlığı ənənələrinə uyğun tikildiyini söyləyib.
Amerikalı məmurun Rusiya ilə əlaqələrinin yeni olmadığı da məlum olub. Kuk 1990-cı illərdən etibarən Rusiyaya səfər etdiyini, rus kilsələrinin, ictimai binaların və malikanələrin bərpasında iştirak etdiyini bildirib. O, FT-yə görüşlərindən birində çoxlu “köhnə dostlarının”, o cümlədən ABŞ sanksiyaları altında olan şəxslərin iştirak etdiyini də söyləyib.
Kuk Putinin mədəniyyət məsələləri üzrə keçmiş müşaviri Vladimir Tolstoy ilə birlikdə ABŞ-ın Rusiyadakı ilk elçisi olmuş Con Kuinsi Adamsın qızının məzarını da ziyarət edib.
Lakin səfərin ən maraqlı epizodlarından biri birbaşa Putin-Tramp mesajlaşması ilə bağlıdır.
PMİEF-in Putinlə keçirilən plenar iclasında Kuk Rusiya prezidentinə “dostunuz Prezident Trampdan böyük salamlar” çatdırıb və Moskva ilə Vaşinqton arasında müzakirə edilməli “çoxlu ideyaların” olduğunu söyləyib.
Putin isə cavabında Kuka Trampa çatdırmaq üçün xokkey şaybası verib.
Kukun sözlərinə görə, o, şaybanı sonradan Ağ Evdəki Oval kabinetə apararaq Trampın məşhur “Resolute Desk” masasının üzərinə qoyub və bu, ABŞ prezidentini əyləndirib.
FT Kukun səfərinin birbaşa Trampın tapşırığı olub-olmadığını müəyyənləşdirə bilməyib. Amerikalı məmur prezidentin şəxsən ona Kremllə əlaqə yaratmaq göstərişi verib-vermədiyi barədə suala cavab verməkdən imtina edib. Rusiyaya yenidən gedib-getməyəcəyi barədə isə belə deyib: “Çoxlu müraciətlər var. Hazırda bunun üzərində işləyirik”.
Ağ Ev FT-yə bildirib ki, ABŞ müharibəni dayandırmaq məqsədilə hər iki tərəflə danışıqları davam etdirir və Tramp sülh razılaşmasının mümkünlüyünə nikbin yanaşır.
Kukun Moskvada müzakirə etdiyi ideyalardan biri isə xüsusilə qeyri-adidir. O, mədəni tədbirlərdən atəşkəs üçün vasitə kimi istifadə etməyi, musiqinin köməyi ilə müvəqqəti atəşkəs əldə etdikdən sonra danışıqları sülh müqaviləsinə doğru aparmağı təklif edib.
Hadisənin tarixçəsi də FT-nin məlumatını daha maraqlı edir. Rusiya prezidentinin köməkçisi Yuri Uşakov hələ iyunun 2-də bir neçə ildən sonra ilk dəfə PMİEF-ə rəsmi ABŞ nümayəndə heyətinin gələcəyini və ona Rodni Kukun rəhbərlik edəcəyini açıqlamışdı.
Vaşinqton isə bunu açıq şəkildə təsdiqləməyib.
Sonradan Kuk özü “The New Yorker”ə müsahibəsində səfərin “yumşaq diplomatiyanın” bir hissəsi olduğunu etiraf edib.
Beləliklə, FT-nin yeni məlumatları göstərir ki, zahirən mədəni xarakterli səfər kimi təqdim olunan Kukun Rusiya missiyası əslində Tramp administrasiyasının Kremllə birbaşa əlaqə kanallarını bərpa etmək cəhdinin bir hissəsi olub./Musavat.com
