İqlim dəyişikliyi artıq uzaq gələcək üçün yalnız ekoloji problem deyil, bu gün insan sağlamlığını, şəhərləri, ərzaq və su təhlükəsizliyini birbaşa təhdid edən qlobal bir böhrandır.
Turkustan.az xəbər verir ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, iqlim dəyişikliyi 2030-2050-ci illər arasında yalnız istilik stressi, qidalanma pozğunluğu, malyariya və ishalın təsirləri səbəbindən ildə təxminən 250 min əlavə ölümə səbəb ola bilər.
İyun ayının sonunda Avropada yaşanan həddindən artıq isti təhlükənin miqyasını ortaya qoydu. Təkcə Fransa, Belçika və Hollandiyada 20-28 iyun tarixləri arasında istilik dalğası zamanı ən azı 3700 əlavə ölüm qeydə alınıb.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət iqlim böhranının yalnız gələcək nəsillərin üzləşəcəyi ekoloji problem olmadığını göstərir. Həddindən artıq istilər ürək-damar xəstəlikləri, tənəffüs problemləri, böyrək çatışmazlığı və susuzlaşma səbəbindən təcili yardım çağırışları riskini artırır. Uzun müddət davam edən isti dalğalar, xüsusən də yaşlılar, körpələr, hamilə qadınlar, xroniki xəstəlikləri olanlar, açıq havada işləyənlər, yoxsul məhəllələrdə yaşayanlar və soyutma qurğularına çıxışı olmayan qruplar üçün ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər. Temperatur artdıqca şəhərlərdə gecə soyutması zəifləyir və beton və asfalta düşən istilik insan bədəninin bərpa olunmasına mane olur. Buna görə də, isti dalğalar təkcə gündüz deyil, həm də gecə ictimai sağlamlıq üçün təhlükə yaradır.
Mütəxəssislər rəqəmlərin ilkin məlumatlar olduğunu və son mənzərənin daha da ağır ola biləcəyini bildirirlər.
Həddindən artıq istilər təkcə ölüm hallarının sayını artırmaqla yanaşı, səhiyyə sistemlərinə, enerji infrastrukturuna və şəhər həyatına da təzyiq göstərib. Bir çox Avropa ölkəsində rekord yüksək temperatur müşahidə olunub. Böyük Britaniyada iyun ayı üçün 37,7 dərəcə Selsi rekordu qeydə alınıb, Almaniyada 41,7 dərəcəyə, Niderlandda iyun ayı üçün 39,4 dərəcəyə, Macarıstanda isə 42 dərəcəyə çatıb. Fransanın bəzi bölgələrində temperatur 40 dərəcə Selsi səviyyəsini keçib. Həddindən artıq istilər həmçinin elektrik enerjisi istehsalı və nəqliyyat infrastrukturuna da mənfi təsir göstərib, yollara, dəmir yollarına, elektrik xətlərinə və soyutma sistemlərinə təzyiqi artırıb.
Vəziyyət qlobal miqyasda da pisləşir. “Lancet Countdown”un 2025-ci il hesabatında deyilir ki, 1990-cı illərdən bəri istidən ölüm nisbəti 23 faiz artaraq ildə 546 min ölümə çatıb. Eyni hesabatda meşə yanğınlarından yaranan xırda hissəciklərlə çirklənmə ilə əlaqəli ölümlərin təxmini sayının 2024-cü ildə 154 minə çatacağı göstərilir. Bu rəqəmlər iqlim böhranının yalnız temperaturun artması ilə məhdudlaşmadığını, həm də yanğın tüstüsü, hava çirkliliyi, su və qida təhlükəsizliyi, yoluxucu xəstəliklər və səhiyyə infrastrukturuna düşən yük vasitəsilə insan həyatına təsir etdiyini göstərir. /bakivaxti.az/
