ChatGPT-nin “karikatura” trendinə diqqət – Məlumatlarınız səssizcə oğurlana bilər

Süni intellekt dəstəkli foto-karikatura trendi son dövrlərdə sosial mediada sürətlə yayılmaqdadır. İstifadəçilərin fotolarını yükləyərək onları karikatura və ya vizual yumor səhnələrinə çevirən bu tətbiqlər ilk baxışda əyləncəli görünsə də, mütəxəssislər bu axının ciddi məxfilik və kiber təhlükəsizlik riskləri yaratdığı barədə xəbərdarlıq edirlər.

Turkustan.az xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu tip tətbiqlər istifadəçinin təkcə fotosunu deyil, eyni zamanda onun danışıq tarixçəsini, davranış modellərini və vizual məlumatlarını analiz edərək peşəsini, həyat tərzini və sosial mövqeyini statistik üsullarla təxmin edə bilir. Kompüter görməsi texnologiyaları üz cizgilərini, mimikaları və yaş ehtimalını analiz edir, dərin öyrənmə sistemləri isə bu görüntüləri əvvəlki məlumat bazaları ilə uyğunlaşdırır. Çoxmodal süni intellekt modelləri isə vizual materialları, mətnləri və istifadəçi davranışlarını bir araya gətirərək daha geniş profil formalaşdırır. Bu proseslərin böyük hissəsi isə əksər hallarda istifadəçinin açıq razılığı olmadan həyata keçirilir.

Ən böyük risklərdən biri yüklənən fotoların emaldan sonra dərhal silinməməsidir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, bu görüntülər müvəqqəti və ya uzunmüddətli şəkildə saxlanıla, süni intellekt modellərinin təlimində istifadə oluna və qeyri-şəffaf istifadə siyasətləri çərçivəsində üçüncü tərəflərlə paylaşıla bilər. Nəticədə istifadəçi fərqinə belə varmadan şəxsi məxfilik ciddi şəkildə zədələnir.

Ekspertlər vurğulayırlar ki, foto yükləmə prosesi yalnız karikatura istehsalı ilə məhdudlaşmır. Alqoritmlər üz ifadəsi, geyim tərzi, arxa fon və texniki meta məlumatlar əsasında şəxsin həkim, mühəndis, jurnalist və ya proqramçı olub-olmadığını ehtimallara əsaslanaraq müəyyənləşdirə bilir. Bu təxminlər çox vaxt səhv və ya qərəzli olsa da, istifadəçilər fərqində olmadan müxtəlif kateqoriyalara bölünür və rəqəmsal profilləri formalaşdırılır.

Biometrik məlumatların, xüsusilə üz məlumatlarının son dərəcə həssas olduğu qeyd olunur. Belə məlumatlar “deepfake” texnologiyaları üçün yararlı material hesab edilir. Bu isə kimlik saxtakarlığı, dələduzluq və rəqəmsal fırıldaqçılıq risklərini artırır. Bir dəfə süni intellekt sistemlərinə daxil olan fotolar tətbiqdən silinsə belə modellərin daxilində qalır və istifadəçinin rəqəmsal izi qalıcı xarakter alır.

Mütəxəssislər ən təhlükəli ssenarinin məlumat sızması olduğunu bildirirlər. Belə hallarda real üz görüntüləri pis niyyətli şəxslərin əlinə keçə, şantaj və saxta məzmun istehsalı arta, məlumatlar geri qaytarılması mümkün olmayan şəkildə dövriyyəyə girə bilər. Qeyd olunur ki, heç bir rəqəmsal məlumat bazası tam təhlükəsiz deyil və istənilən sistem hücuma məruz qala bilər.

Ekspertlər problemin süni intellektin özü deyil, onun şüursuz və nəzarətsiz istifadəsi olduğunu vurğulayırlar. İstifadəçilərə məxfilik siyasətlərini oxumaq, yüksək keyfiyyətli fotolar yükləməmək, bu tətbiqləri əsas sosial media hesablarına bağlamamaq və qısa müddətli əyləncənin uzunmüddətli risklərə dəyib-dəymədiyini düşünmək tövsiyə olunur.

Yekunda bildirilir ki, zərərsiz və əyləncəli kimi görünən karikatura tətbiqləri üzünüzü rəqəmsal kimliyə çevirə bilər. Qısa müddətli əyləncə naminə uzunmüddətli məxfiliyi riskə atmaqdan əvvəl iki dəfə düşünmək vacibdir. /bakupost.az/