Endirim kampaniyaları istehlakçıların alış qərarlarına ciddi təsir edən ən güclü marketinq vasitələrindən birinə çevrilib.
“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, xüsusilə “son fürsət”, “yalnız bu gün”, “50 faiz endirim” və “məhdud sayda məhsul” kimi ifadələr insanlarda fürsəti qaçırmaq qorxusu yaradır.
Nəticədə insanlar bəzən heç bir ehtiyac duymadıqları məhsulları belə almağa qərar verirlər.
Maraqlıdır ki, bir çox istehlakçı alış-veriş zamanı məhsulun həqiqətən lazım olub-olmadığını deyil, nə qədər ucuzlaşdığını əsas götürür.
Məsələn, əvvəlcədən almağı planlaşdırmadığı bir məhsulun qiymətinin 100 manatdan 60 manata düşdüyünü görən şəxs 40 manat qənaət etdiyini düşünür.
Halbuki həmin məhsula ümumiyyətlə ehtiyacı yoxdursa, əslində qənaət deyil, əlavə xərc etmiş olur.
Bu davranışın arxasında psixoloji mexanizmlər dayanır. İnsanlar itirmək qorxusuna, məhdud fürsət hissinə və ani məmnunluq istəyinə daha tez reaksiya verirlər.
Endirim müddətinin bitəcəyi barədə xəbərdarlıqlar isə düşünmək və müqayisə etmək üçün ayrılan vaxtı azaldır. Beləliklə, alış qərarı ehtiyac əsasında deyil, emosional təsir altında verilir.
Digər diqqətçəkən məqam isə ilkin qiymətlərin təqdim olunmasıdır. Bəzi hallarda məhsulun əvvəlki qiyməti ilə endirimli qiyməti arasındakı fərq istehlakçıda daha böyük qazanc əldə etdiyi təəssüratını yaradır.
Lakin alıcı hər zaman göstərilən ilkin qiymətin real bazar qiyməti olub-olmadığını araşdırmır. Bu da endirimlərin nə dərəcədə real olması ilə bağlı suallar doğurur.
Onlayn alış-veriş platformaları bu tendensiyanı daha da gücləndirir. Sayğaclar, geri sayım bildirişləri, məhdud sayda məhsul xəbərdarlıqları və fərdiləşdirilmiş reklamlar istehlakçını daha tez qərar verməyə sövq edir. Üstəlik, kartla ödəniş zamanı pulun fiziki olaraq əlindən çıxmaması xərcləmənin psixoloji ağırlığını azalda bilər.
Nəticədə endirim adı ilə edilən alış-verişlər evlərdə istifadə olunmayan əşyaların, geyimlərin və məişət məhsullarının yığılmasına, ailə büdcəsində plansız xərclərin artmasına səbəb olur.
Bəzən insanlar ucuz aldığı məhsula ehtiyac duymadıqlarını yalnız alış-verişdən sonra anlayırlar.
Əslində, endirim istehlakçı üçün real qənaət imkanı da yarada bilər.
Bunun üçün məhsulun əvvəlcədən planlaşdırılmış ehtiyaca uyğun olması, qiymətinin digər satış nöqtələri ilə müqayisə edilməsi və alış qərarının tələskənliklə verilməməsi vacibdir.