ABŞ-ın süni intellekt şirkətləri iddia edirlər ki, Çinli rəqiblər onların qabaqcıl modellərindən "müəllim" kimi istifadə edərək daha ucuz və güclü sistemlər hazırlayırlar.
Turkustan.az xəbər verir ki, "Anthropic” şirkətinin "Claude” modelinin istifadəçilərini izləmək məqsədilə sınaqdan keçirdiyi gizli kod isə Silikon Vadisi ilə Çin arasında süni intellekt sahəsində rəqabətin nə dərəcədə sərtləşdiyini göstərib.
ABŞ ilə Çin arasında süni intellekt sahəsində rəqabət artıq yalnız daha güclü model hazırlamaq uğrunda mübarizə deyil. Silikon Vadisinin aparıcı şirkətləri iddia edirlər ki, Çində fəaliyyət göstərən rəqiblər Amerika süni intellekt modellərindən istifadə edərək öz sistemlərini təlim etdirirlər.
Müzakirələrin mərkəzində "Anthropic” şirkətinin "Claude” modeli və sektorda "distillation” (damıtma) kimi tanınan üsul dayanır. Bu üsulda böyük və bahalı süni intellekt modeli daha kiçik və ucuz model üçün müəllim rolunu oynayır. Böyük modelə yüz minlərlə, hətta milyonlarla sual ünvanlanır, alınan cavablar isə digər modelin təkmilləşdirilməsi üçün istifadə olunur.
Araşdırmada gizli kod narazılıq yaradıb
Məlum olub ki, "Anthropic” mart ayında "Claude Code” istifadəçiləri üzərində səssiz şəkildə izləmə sistemi sınaqdan keçirib. İddialara görə, bu kod istifadəçinin kompüterinin Çin saat qurşağında olub-olmadığını və bəzi Çin süni intellekt şirkətləri ilə əlaqəli domen adlarından istifadə edib-etmədiyini yoxlayırdı.
Şirkətin məqsədi texnologiyasının Çinli rəqiblər tərəfindən icazəsiz istifadə olunub-olunmadığını müəyyənləşdirmək idi. Lakin bu kod proqram təminatı hazırlayan bir mütəxəssis tərəfindən aşkar edildikdən sonra məxfiliklə bağlı müzakirələr başlayıb.
Məxfilik hüquqlarını müdafiə edənlər "Anthropic” şirkətini istifadəçiləri izləməkdə tənqid ediblər. Şirkət isə sistemin eksperimental xarakter daşıdığını bildirərək onu geri götürdüyünü açıqlayıb.
Çin modelləri sürətlə yaxınlaşır
ABŞ şirkətlərinin əsas narahatlığı Çin süni intellekt modellərinin sürətli inkişafıdır. Sektor üzrə qiymətləndirmələrə əsasən, Çində fəaliyyət göstərən şirkətlər ABŞ-da hazırlanmış ən qabaqcıl modellərin səviyyəsinə əksər hallarda cəmi bir neçə ay ərzində yaxınlaşa bilirlər
Bundan əlavə, açıq və ödənişsiz modellər arasında Çin alternativləri getdikcə daha çox üstünlük qazanır. "Alibaba”nın "Qwen” modeli, eləcə də "DeepSeek”, "Moonshot” və "MiniMax” şirkətlərinin sistemləri aşağı qiyməti, açıq istifadəyə uyğunluğu və yüksək performansı sayəsində tədqiqatçılar və proqramçılar arasında geniş yayılır.
Bəzi testlərdə Çin modellərinin "Anthropic” və "OpenAI” kimi ABŞ şirkətlərinin ödənişli sistemlərinə yaxın nəticələr göstərdiyi bildirilir. Bu isə Silikon Vadisində texnoloji üstünlüyün itirilməsi ilə bağlı narahatlıqları artırır.
25 min saxta hesab iddiası
"Anthropic” iddia edir ki, Çin şirkətləri öz modellərini inkişaf etdirmək üçün "Claude” sistemindən intensiv şəkildə istifadə edirlər. Bildirilir ki, şirkətin ABŞ senatorlarına göndərdiyi məktubda "Alibaba”nın "Qwen” komandasının təxminən 25 min saxta hesab vasitəsilə "Claude” ilə 28,8 milyondan çox qarşılıqlı əlaqə yaratdığı qeyd olunub.
"Anthropic” daha əvvəl "DeepSeek”, "Moonshot” və "MiniMax” barədə də oxşar ittihamlar irəli sürmüşdü. Şirkətin fikrincə, bu cəhdlər getdikcə daha intensiv və mürəkkəb xarakter alır.
"OpenAI” və "Anthropic” hesab edirlər ki, bu üsul təkcə kommersiya problemi deyil, həm də milli təhlükəsizlik riski yaradır. Onların fikrincə, Çinli rəqiblər bahalı Amerika modellərindən istifadə etməklə öz sistemlərini daha aşağı xərclə inkişaf etdirir və texnoloji fərqi sürətlə azaldırlar.
Damıtma mübahisəsi
Damıtma üsulu süni intellekt sahəsində yeni deyil. ABŞ şirkətləri də daha kiçik və səmərəli modellərin hazırlanması üçün bu yanaşmadan istifadə edirlər. "OpenAI” daha əvvəl müştərilərinə öz modellərindən istifadə etməklə məlumat bazaları yaratmağı asanlaşdıran alətlər təqdim etmişdi.
Bu səbəbdən mübahisə texniki baxımdan mürəkkəbdir. Damıtma qanunsuz üsul hesab edilmir. Lakin bu proses şirkətlərin istifadə şərtlərini pozmaqla həyata keçirilərsə, icazəsiz istifadə və əqli mülkiyyət hüquqlarının pozulması ilə bağlı müzakirələr gündəmə gəlir.
Bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, Çin modellərini yalnız "surət" kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Onların fikrincə, Çin laboratoriyaları xüsusilə səmərəlilik və aşağı xərc sahəsində ciddi irəliləyiş əldə ediblər. Bu inkişaf ABŞ-ın çip ixracına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlər fonunda daha az resursla daha güclü sistemlər hazırlamaq zərurətindən irəli gəlir.
Vaşinqton prosesə qoşulub
Məsələ artıq şirkətlərarası rəqabət çərçivəsindən çıxıb. ABŞ administrasiyası və bəzi respublikaçı senatorlar Çin şirkətlərinin Amerika süni intellekt sistemlərindən istifadə edərək öz modellərini hazırlamasını strateji təhlükə kimi qiymətləndirirlər.
Ağ Evin daha əvvəl yaydığı sənəddə Çin şirkətlərinin Amerika sistemlərindən "sənaye miqyasında" istifadə edərək öz modellərini inkişaf etdirdiyi barədə xəbərdarlıq edilib. ABŞ-ın əsas narahatlığı ondan ibarətdir ki, Çin daha ucuz, daha əlçatan və təhlükəsizlik məhdudiyyətləri daha zəif olan modellərlə qlobal süni intellekt yarışında üstünlük əldə edə bilər.
"Anthropic” bildirib ki, Çin və Honkonqdan öz modellərinə girişi məhdudlaşdırıb, IP əsaslı məhdudiyyətlər və şəxsiyyətin təsdiqi mexanizmləri tətbiq edir. Şirkət həmçinin Çindən "Claude” sisteminə daxil olduğu müəyyən edilən yüz minlərlə hesabın bağlandığını açıqlayıb.
Məhdudlaşdırmaq çətindir
Bununla belə, bu məhdudiyyətlərin tətbiqi asan deyil. Çində istifadəçilər uzun illərdir internet məhdudiyyətlərini VPN, proksi serverlər, üçüncü tərəf hesabları və yenidən satılan abunəliklər vasitəsilə aşmağa öyrəşiblər.
Bu səbəbdən ABŞ şirkətlərinin Çinli istifadəçiləri tamamilə kənarda saxlaması olduqca çətin görünür. Bildirilir ki, bəzi platformalarda "Claude” və "OpenAI” hesablarına aşağı qiymətlərlə giriş əldə etmək, hətta bahalı peşəkar abunəlikləri daha münasib qiymətə almaq mümkündür.
"Anthropic”in məlumatına görə, bəzi proksi şəbəkələri eyni vaxtda on minlərlə saxta hesabı idarə edə bilir. Bir hesab bağlandıqda, onun yerinə yenisinin açılması bu mübarizəni daha da çətinləşdirir.
Açıq model dilemması
ABŞ-ın qarşısında başqa bir dilemma da mövcuddur. Çin mənşəli açıq mənbəli süni intellekt modelləri təkcə Çində deyil, Silikon Vadisində də geniş istifadə olunur. Startaplar, akademik dairələr və xərclərini azaltmaq istəyən şirkətlər "Alibaba” və "DeepSeek” kimi şirkətlərin ödənişsiz və ya aşağı qiymətli modellərindən faydalanırlar.
"Airbnb” və "Coinbase” şirkətlərinin rəhbərləri də daha ucuz süni intellekt alternativlərinə maraq göstərdiklərini açıq şəkildə bildiriblər. Buna görə də ABŞ-ın Çin modellərinə qarşı atacağı mümkün məhdudlaşdırıcı addımlar yalnız Çini deyil, bu modellər üzərində çalışan Amerika startaplarını və tədqiqatçılarını da təsirləndirə bilər.
Nəticədə, Silikon Vadisi ilə Çin arasında süni intellekt uğrunda mübarizə təkcə kimin daha güclü model hazırladığı məsələsi deyil. Bu rəqabət eyni zamanda çıxış imkanları, məlumatlar, xərclər, təhlükəsizlik və texnologiya üzərində qlobal nəzarət uğrunda mübarizəyə çevrilib. /Qaynarinfo/
