Zəka təkcə anadangəlmə xüsusiyyət hesab edilmir; həm də öyrənmək istəyi, düşüncə tərzi və gündəlik vərdişlərlə sıx bağlıdır.Türküstan.az xəbər verir ki,psixologiya sahəsində aparılan bir sıra elmi araşdırmalar müəyyən davranış nümunələrinin idraki şüur və zehni çeviklik haqqında əhəmiyyətli ipucları verə biləcəyini ortaya qoyub.
Aşağı intellektə işarə edən davranışları təqdim edirik:
İntellekt təkcə anadangəlmə qabiliyyət deyil, həm də öyrənmək istəyi, problemin həlli yanaşması və zehni çevikliklə sıx bağlıdır.
Psixologiya və koqnitiv elmdə aparılan araşdırmalar müəyyən davranış nümunələrinin aşağı idrak şüurluluğu və məhdud zehni çevikliklə əlaqələndirilə biləcəyini göstərib.Mütəxəssislərin fikrincə, bu vərdişlər tək başına zəka səviyyəsini müəyyən etməsə də, mühüm siqnallar verə,ötürə bilər. Bəs hansı vərdişləri bunlara misal göstərmək olar?
1. Maraqsızlıq və Öyrənməyə Qapalı Olmaq!
Psixoloqların fikrincə, maraq zehni inkişafın əsas struktur bloklarından biridir. Yeni məlumatlarla maraqlanmamaq, sorğu-sualdan qaçmaq və öyrənməyə ehtiyac duymamaq hissi aşağı idrak stimullaşdırılması ilə əlaqələndirilir. Araşdırmalar göstərir ki, marağı yüksək olan fərdlər problem həll etmək və mücərrəd düşünmə bacarıqlarında daha uğurlu olurlar. Maraqsızlıq isə zehni inkişafı məhdudlaşdıran vərdiş hesab edilir.
2. Davamlı süründürməçilik!
Süründürməçilik təkcə vaxtın idarə edilməsi problemi kimi görünmür. Koqnitiv psixologiyaya görə, bu vəziyyət planlaşdırma, diqqət və icra funksiyaları adlanan psixi proseslərlə birbaşa bağlıdır. Daim təxirə salan fərdlərin məqsəd qoyma və sistemli irəliləyiş bacarıqlarının zəiflədiyi qeyd edilir. Mütəxəssislər bu vərdişin uzun müddətdə zehni performansa mənfi təsir göstərə biləcəyini qeyd ediblər.
3. Səthi düşüncə və dərin təhlildən qaçınmaq!
Mürəkkəb məsələləri sadələşdirilmiş ümumiləşdirmələrə endirmək, tənqidi təfəkkürdən qaçmaq və hadisələri müxtəlif aspektlərdən qiymətləndirməmək aşağı idrak dərinliyinin göstəriciləri hesab olunur. Araşdırmalara görə, analitik düşünmə bacarıqları zehni çeviklik və öyrənmə qabiliyyətinin mühüm hissəsidir. Daim səthi düşünmək vərdişi bu qabiliyyətdən kifayət qədər istifadə edilmədiyini göstərir.
4. Tənqidə qapalı olmaq və məsuliyyət götürməkdən qaçmaq!
Mütəxəssislər vurğulayırlar ki, daim səhvləri xarici amillərə bağlamaq və konstruktiv tənqidə qapalı olmaq idrak inkişafını məhdudlaşdırır. Özünü dərketmə və öyrənmə hissi zehni inkişafın,tərəqqinin əsas elementlərindən biri hesab olunur. Tənqidə tamamilə qapalı yanaşma insanın öz düşüncələrini və davranışlarını şübhə altına almasına mane olmaqla yanaşı zehni inkişafı ləngidə bilər.
Tahirə Nur
