Şimali Makedoniyada türk dilində təhsil alan 8-ci sinif şagirdləri üçün hazırlanmış dərs vəsaitində Azərbaycana, Azərbaycan dilinə, mədəniyyətinə, ədəbiyyatına və mənəvi dəyərlərinə xüsusi yer verilib. Dərsliyin müəllifi Müqəddəs Kiril və Mefodiy Universitetinin Türk dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri Prof.Dr. Osman Emindir.
Dərsliyin “Ana dili” mövzusunda Azərbaycan poeziyasının görkəmli nümayəndələrindən Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili” şeirinə geniş yer verilib. Şeirdə ana dilinin insanın ruhu, mənəvi kimliyi, yaddaşı və nəsilləri bir-birinə bağlayan ən qiymətli miras olduğu vurğulanır. Vahabzadənin əsəri ana dilinə sevgi və onun qorunması ideyasını ön plana çıxaran Azərbaycan ədəbiyyatının mühüm nümunələrindən biri kimi təqdim edilir.
Dərslikdə şagirdlərə ana dilinin əhəmiyyəti yalnız nəzəri şəkildə deyil, yaradıcı fəaliyyətlər vasitəsilə də izah olunur. “Yaradıcı fəaliyyət / qrup işi” bölməsində şagirdlər ana dili mövzusunda təqdimatlar hazırlayır, şeiri oxuyub səhnələşdirir və gündəlik danışıqda işlədilən xarici sözlərin türk dilində qarşılığını araşdırırlar. Bu yanaşma ana dilinin sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, milli kimliyin və mədəni yaddaşın daşıyıcısı olduğunu gənc nəslə aşılayır.
Azərbaycanın tanıdılması: bayraqdan ədəbiyyata, mədəniyyətdən qardaşlıq bağlarına
Dərs vəsaitində ayrıca “Azərbaycanı tanıyaq” mövzusunda yaradıcı fəaliyyət də var. Şagirdlər Azərbaycanın bayrağı, paytaxtı, mədəniyyəti və ədəbiyyatı haqqında təqdimatlar və qısa tanıtım posterləri hazırlamalıdırlar. Eyni zamanda Azərbaycan türkləri ilə Şimali Makedoniya türkləri arasındakı qardaşlıq bağları və mədəni oxşarlıqlar barədə araşdırmalar aparmaları tövsiyə olunur.
Bu, Azərbaycan haqqında məlumatın dərsliyə sadəcə ensiklopedik faktlar şəklində daxil edilmədiyini göstərir. Azərbaycan burada ortaq türk mədəniyyətinin, ana dilinə bağlılığın və mənəvi dəyərlərin bir parçası kimi təqdim olunur.
Xüsusilə Bəxtiyar Vahabzadənin şeirində Azərbaycan təbiətinə, uca dağlara, çaylara, Muğan düzünə, xalq nəğmələrinə, ağsaqqalların hikmətinə və tarixi yaddaşa edilən poetik müraciətlər şagirdlərə Azərbaycanı yalnız coğrafi məkan kimi deyil, zəngin mənəvi və mədəni dünyaya malik bir Vətən kimi tanıdır.
Balkanlardan Azərbaycana uzanan mənəvi körpü
Bu dərsliyin ən mühüm cəhətlərindən biri Azərbaycanla Balkan türkləri arasındakı əlaqələrin təhsil müstəvisində də yaşadılmasıdır. Balkanlarda yaşayan türk toplumları ilə Azərbaycan xalqını bir-birinə bağlayan əsas mənəvi körpülərdən biri ortaq dil kökləri, mədəni dəyərlər, ədəbiyyat, folklor və tarixi yaddaşdır.
Dərsliyin müəllifi Prof.Dr. Osman Eminin elmi fəaliyyətində də Türk dünyasının müxtəlif coğrafiyaları arasındakı ortaq mədəni bağlara diqqət yetirilməsi bu yanaşmanın təsadüfi olmadığını göstərir. Onun Türküstandan Balkanlara qədər uzanan ortaq mədəniyyət mövzusunda araşdırmaları da Türk dünyasının geniş coğrafiyada yaşayan xalqlarını bir-birinə bağlayan dəyərlərin əhəmiyyətini ortaya qoyur.
Azərbaycanın 8-ci sinif dərsliyində Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili” şeirinin, Azərbaycanın mədəniyyəti və Azərbaycanla Şimali Makedoniya türkləri arasındakı qardaşlıq bağları ilə birlikdə təqdim olunması böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşma gənc nəslə Türk dünyasının bir-birindən uzaq ölkə və bölgələrdə yaşayan toplumların məcmusu olmadığını, ortaq dəyərlər, dil, mədəniyyət və tarixi yaddaşla bir-birinə bağlı böyük bir mənəvi məkan olduğunu göstərir.
Balkan türkləri ilə Azərbaycan arasındakı bu bağların dərsliklərdə, ədəbiyyatda və təhsil prosesində yaşadılması gələcək nəsillər baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ana dilinə sevgi, milli kimliyə bağlılıq və ortaq mədəni irsin qorunması Balkanlardan Qafqaza, Anadoludan Türküstana və Türk dünyasının bütün coğrafiyalarına uzanan mənəvi birliyin ən möhkəm dayaqlarından biridir.
Bəxtiyar Vahabzadənin “Ana dili” şeirinin Şimali Makedoniyadakı məktəb dərsliyində yer alması isə bu mənəvi körpünün canlı və təsirli ifadəsi kimi dəyərləndirilə bilər.
