Məlum olduğu kimi, 4 gün sonra Bakı–Tbilisi dəmir yolu xətti ilə Azərbaycan və Gürcüstan arasında sərnişin daşımaları həyata keçiriləcək. Nəqliyyat əlaqələrinin bərpası fonunda region ölkələri arasında dəmir yolu infrastrukturunun genişləndirilməsi və tranzit imkanlarının artırılması məsələləri gündəmdə qalır.
Digər tərəfdən, Ermənistan vətəndaşları və Gürcüstanda yaşayan ermənilərin də bu dəmir yolu vasitəsilə ölkəmizə səyahət edə biləcəkləri iddia edilir.
Ermənilər Tbilisi-Bakı qatarı ilə Azərbaycana gələ bilər? Hazırkı nə sülh-nə hərb vəziyyətində bunu gerçəkləşdirmək mümkün olarmı?
Turkustan.az xəbər verir ki, globalinfo.az-a danışan politoloq Elman Telmanoğlu deyib ki, Azərbaycan–Gürcüstan dəmir yolu xətti ilə hərəkət edən Bakı–Tbilisi qatarının marşrutu Ermənistan ərazisindən keçmir:
“Bu səbəbdən texniki baxımdan Azərbaycan vətəndaşının həmin qatarla Gürcüstana getməsi Ermənistan ərazisinə daxil olmaq anlamına gəlmir. Eyni qayda ilə Ermənistan vətəndaşının da nəzəri olaraq Gürcüstan üzərindən Azərbaycana gəlməsi məsələsi coğrafi deyil, ilk növbədə siyasi və hüquqi məzmun daşıyır. Hazırkı vəziyyətdə, yəni tərəflər arasında müharibənin başa çatmasına baxmayaraq yekun sülh mexanizminin tam formalaşmadığı, sərhəd delimitasiyası və diplomatik münasibətlərin tam normallaşmadığı şəraitdə Ermənistan vətəndaşlarının müntəzəm şəkildə Azərbaycana, yaxud azərbaycanlıların Ermənistan istiqamətində sərbəst gediş-gəlişi praktik olaraq mümkün görünmür.
Bu məsələni bir neçə aspektdən qiymətləndirmək olar.
Məsələn, hüquqi aspekt: dövlətlər arasında diplomatik münasibətlər və sərhəd-keçid prosedurları tam işlək vəziyyətə gəlmədən insanların kütləvi hərəkəti çətin təşkil edilir. Hazırda iki ölkə arasında açıq sərhəd rejimi mövcud deyil.
Təhlükəsizlik aspekti: Uzun illər davam etmiş münaqişə, qarşılıqlı etimadsızlıq və ictimai-siyasi həssaslıq sərbəst sərnişin daşımalarını mürəkkəbləşdirən amillərdir. Belə hallarda dövlətlər adətən xüsusi viza, təhlükəsizlik yoxlamaları və məhdud prosedurlar tətbiq edirlər.
Siyasi aspekt: Əgər Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərində gələcəkdə sülh sazişi imzalanarsa, kommunikasiya xətlərinin açılması və regiondaxili nəqliyyat əlaqələrinin genişlənməsi mərhələli şəkildə gündəmə gələ bilər. Bu halda Gürcüstan vasitəsilə və ya birbaşa marşrutlarla insanların hərəkəti daha real görünər.
Beləliklə, indiki “nə tam sülh, nə də hərb” mərhələsində Bakı–Tbilisi qatarının Azərbaycan və Ermənistan vətəndaşları arasında qarşılıqlı sərbəst gediş-gəliş üçün praktik mexanizmə çevrilməsi yaxın perspektivdə real görünmür. Problem marşrutdan çox, hər iki cəmiyyətin buna hazır olub-olmaması və siyasi münasibətlərin səviyyəsi ilə bağlıdır”.
