İran danışıqlar heyətinin media komitəsi İran və ABŞ arasında "İslamabad Anlaşması"nın mətnini yayımlayıb.
Turkustan.az xəbər verir ki, 14 maddəlik sənəd müharibənin sona çatması, yekun razılaşmaya doğru danışıqların başlanması və təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və nüvə məsələləri sahələrində bir sıra qarşılıqlı öhdəliklərin müəyyən edilməsi üçün çərçivəni müəyyən edir.
Memorandumda qeyd edilir:
İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları birgə və xoşməramlı hərəkət edərək, 18 iyun 2026-cı il tarixində aşağıdakılar barədə razılığa gəliblər:
1- Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası və onların hazırkı müharibədəki müttəfiqləri bu Anlaşma Memorandumunu imzalamaqla Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə hərbi əməliyyatların dərhal və daimi dayandırılmasını bəyan edir və bundan sonra bir-birinə qarşı heç bir müharibə və ya hərbi əməliyyat başlatmamağı, bir-birinə qarşı güc tətbiq etməkdən və ya təhdid etməkdən çəkinməyi, Livanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini təmin etməyi öhdələrinə götürürlər. Yekun razılaşma Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə müharibənin birdəfəlik dayandırılmasını və bu bəndin digər müddəalarını təsdiqləyəcək.
2- Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyi və bir-birinin daxili işlərinə qarışmamağı öhdələrinə götürürlər.
3- Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası qarşılıqlı razılıqla uzadıla bilən maksimum 60 gün ərzində danışıqlar aparmağı və yekun razılaşmaya nail olmağı öhdələrinə götürürlər.
4- Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra Amerika Birləşmiş Ştatları dəniz blokadasını və İran İslam Respublikasına qarşı hər hansı bir iğtişaş və ya maneəni aradan qaldırmağa başlayacaq və 30 gün ərzində dəniz blokadasını tamamilə dayandıracaq. Bu müddət ərzində gəmilərin hərəkəti İran İslam Respublikası tərəfindən bərpa edilən müharibədən əvvəlki trafikin sayına mütənasib olacaq. Amerika Birləşmiş Ştatları həmçinin yekun razılaşmadan sonra 30 gün ərzində qüvvələrini İran İslam Respublikasının yaxınlığından çıxarmağı öhdələrinə götürür.
5- Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından sonra İran İslam Respublikası kommersiya gəmilərinin yalnız Fars körfəzindən Oman dənizinə və əksinə 60 gün ərzində pulsuz təhlükəsiz keçidi üçün bütün səylərini sərf edərək tədbirlər görəcək. Ticarət gəmilərinin hərəkəti dərhal başlayacaq və İran İslam Respublikası tərəfindən texniki və hərbi maneələrin aradan qaldırılması və minaların təmizlənməsi zərurəti nəzərə alınmaqla, 30 gün ərzində həyata keçiriləcək. İran İslam Respublikası, tətbiq olunan beynəlxalq hüquqa və Hörmüz boğazının sahil dövlətlərinin suveren hüquqlarına uyğun olaraq, digər Fars körfəzi sahil dövlətləri ilə müzakirələr apararaq Hörmüz boğazında gələcək administrasiya və dəniz xidmətlərini müəyyən etmək üçün Oman Sultanlığı ilə dialoq aparacaq.
6- Amerika Birləşmiş Ştatları regional tərəfdaşlarla İran İslam Respublikasının yenidən qurulması və iqtisadi inkişafı üçün ən azı 300 milyard dollarlıq qəti, qarşılıqlı razılaşdırılmış plan hazırlamaq öhdəliyini götürür. Bu planın həyata keçirilməsi mexanizmi 60 gün ərzində yekun razılaşmanın bir hissəsi olaraq tamamlanacaq. Müvafiq maliyyə əməliyyatları üçün lazım olan bütün tələb olunan lisenziyalar, güzəştlər və icazələr Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən veriləcək.
7- Amerika Birləşmiş Ştatları, yekun razılaşmanın bir hissəsi olaraq, razılaşdırılmış cədvəldə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri, yəni MAQATE İdarə Heyətinin qətnamələri və bütün birtərəfli ABŞ sanksiyaları, ilkin və ikinci dərəcəli sanksiyaları da daxil olmaqla, İran İslam Respublikasına qarşı bütün növ sanksiyaları ləğv etməyi öhdəsinə götürür. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları yuxarıda qeyd olunan sanksiyaların ləğvi məsələsinin kritik əhəmiyyətini qəbul edir və bu məsələlərdə qarşılıqlı razılığa gəlmək üçün danışıqlarda dərhal bu məsələləri həll etmək niyyətlərini ifadə edirlər.
8- İran İslam Respublikası nüvə silahı əldə etməyəcəyini və ya inkişaf etdirməyəcəyini bir daha təsdiqləyir. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası, yeddinci bənddə göstərilən cədvələ uyğun olaraq qarşılıqlı razılaşdırılacaq bir mexanizmə uyğun olaraq, minimum metodologiyanın MAQATE-nin nəzarəti altında yerində qarışdırılması ilə ehtiyatda olan zənginləşdirilmiş materialların utilizasiyasını həll etmək barədə razılığa gəliblər. İki tərəf həmçinin zənginləşdirmə məsələsini və İran İslam Respublikasının nüvə ehtiyacları ilə bağlı digər qarşılıqlı razılaşdırılmış məsələləri yekun razılaşmada razılaşdırılan qənaətbəxş çərçivə əsasında müzakirə etmək barədə razılığa gəliblər. Yekun razılaşma bu bəndin müddəalarını təsdiqləyəcək. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası yuxarıda qeyd olunan nüvə məsələlərinin kritik əhəmiyyətini qəbul edir və onlarla bağlı qarşılıqlı razılığa gəlmək üçün bu məsələləri danışıqlarda dərhal həll etmək niyyətlərini ifadə edirlər.
9- Yekun razılaşmaya qədər Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası status-kvonu qorumaq barədə razılığa gəliblər. İran İslam Respublikası nüvə proqramının mövcud status-kvonu qoruyacaq və Amerika Birləşmiş Ştatları heç bir yeni sanksiya tətbiq etməyəcək və bölgəyə əlavə qüvvələr yerləşdirməyəcək.
10- Amerika Birləşmiş Ştatları, bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra sanksiyaların ləğvinə qədər ABŞ Maliyyə Nazirliyi tərəfindən İran xam neftinin, neft məhsullarının və törəmələrinin ixracı və bank əməliyyatları, sığortalar, nəqliyyat və s. daxil olmaqla bütün əlaqəli xidmətlər üçün güzəştlər veriləcəyini öhdəsinə götürür.
11- Amerika Birləşmiş Ştatları, bu Anlaşma Memorandumunun tətbiqi ilə İran İslam Respublikasının dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış vəsaitlərini və aktivlərini tam şəkildə istifadəyə təqdim etməyi öhdəsinə götürür. Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası danışıqlar zamanı bu vəsaitlərin sərbəst buraxılması ilə bağlı prosedurlar barədə qarşılıqlı razılığa gələcəklər. İlkin hesabda saxlanılan və ya köçürülən bu vəsaitlər, İran İslam Respublikasının Mərkəzi Bankı tərəfindən təyin edilmiş hər hansı son benefisiara ödəniş üçün tam istifadəyə yararlı hala gətiriləcək. Amerika Birləşmiş Ştatları müvafiq olaraq bütün zəruri lisenziyaları və səlahiyyətləri verməyi öhdəsinə götürür.
12- Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası, bu Anlaşma Memorandumunun uğurla həyata keçirilməsini və yekun razılaşmanın gələcəkdə yerinə yetirilməsini izləmək üçün icra mexanizminin yaradılacağı barədə razılığa gəlirlər.
13- Bu Anlaşma Memorandumu imzalandıqdan və bu Anlaşma Memorandumunun 1, 4, 5, 10 və 11-ci bəndlərinin icrasına başlandıqdan və bu tədbirlərin davam etdirilməsindən asılı olaraq, Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası yalnız digər bəndlər üzrə yekun razılaşma ilə bağlı danışıqlara başlayacaqlar.
14- Yekun razılaşma [BMT Təhlükəsizlik Şurası] tərəfindən qüvvəyə minən qətnamə ilə təsdiqlənəcək./"Yeni Sabah"
