Dünya miqyasında sürətli sənayeləşmə, nəzarətsiz urbanizasiya və təbii resurslardan qeyri-rasional istifadə bir çox şəhərləri ekoloji böhran həddinə çatdırıb. Müasir dövrdə hava kirliliyi, su ehtiyatlarının zəhərlənməsi və bərk məişət tullantılarının idarəolunmaz artımı milyonlarla insanın sağlamlığını birbaşa təhdid edən qlobal problemə çevrilib. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının və müxtəlif ekoloji monitorinq mərkəzlərinin hesabatlarına əsasən, dünyanın ən çirkli şəhərləri siyahısında adətən Cənubi Asiya, Afrika və Yaxın Şərq regionunun sənaye mərkəzləri üstünlük təşkil edir.
“Yeni Sabah”ın xəbərinə görə, havanın keyfiyyəti baxımından Hindistanın paytaxtı Yeni Dehli və Pakistanın Lahor şəhərləri illərdir ki, antirekordlara imza atır.
Bu şəhərlərdə PM2.5 hissəciklərinin (havada asılı qalan mikroskopik tozlar) miqdarı normadan dəfələrlə artıqdır. Bu vəziyyət təkcə sənaye tullantıları ilə deyil, həm də köhnə nəqliyyat vasitələrinin tüstüsü və kənd təsərrüfatı sahələrində anızların yandırılması ilə daha da kəskinləşir. Qış aylarında yaranan qatı duman təbəqəsi görmə məsafəsini minimuma endirməklə yanaşı, tənəffüs yolları xəstəliklərinin kütləvi artımına səbəb olur.
Ekoloji fəlakət zonası hesab edilən digər bir nöqtə isə Banqladeşin paytaxtı Dəkkədir. Burada həm havanın kirliliyi, həm də su ehtiyatlarının ağır metallarla zəhərlənməsi kritik həddədir. Xüsusilə şəhər ətrafındakı dəri aşılama zavodlarının kimyəvi tullantıları birbaşa çaylara axıdılır ki, bu da bölgədəki ekosistemi tamamilə məhv edir. Oxşar vəziyyət Nigeriyanın Laqos şəhərində də müşahidə olunur. Afrikanın ən böyük meqapolislərindən biri olan bu şəhər həm də dünyanın ən böyük elektron tullantı poliqonlarına ev sahibliyi edir ki, bu da torpağın və yeraltı suların zəhərli maddələrlə çirklənməsinə gətirib çıxarır.
Çinin sənaye mərkəzləri, xüsusilə kömür hasilatı və ağır metallurgiyanın mərkəzi olan Linfen kimi şəhərlər də uzun müddət bu siyahının başında yer alıb. Baxmayaraq ki, son illərdə "yaşıl enerji"yə keçidlə bağlı ciddi islahatlar aparılır, onilliklər boyu yığılmış sənaye hisi və kimyəvi qalıqlar hələ də ətraf mühitə mənfi təsirini davam etdirir. Ekoloji kirlilik təkcə fiziki çirklənmə deyil, həm də iqtisadi itkilər və insan ömrünün qısalması deməkdir. Bu şəhərlərdəki vəziyyət göstərir ki, beynəlxalq ekoloji standartlara əməl edilmədən və innovativ təmizləmə sistemləri tətbiq olunmadan dayanıqlı gələcək qurmaq qeyri-mümkündür.
